هر کدام از این نام ها به تنهایی می تواند جذابیت لازم را برای تماشا داشته باشد و حالا در کنار فیلم های نسل جوان و تازه نفسی که با اتکا به ابزار و زبان سینمای دیجیتال قرار است سینمای فردا را پی ریزی کنند، نوید یک ضیافت ماندگار را می دهند.

سی و دومینجشنواره فیلم فجرمی تواند متفاوت ترین دوره آن از جهت حضور و تنوع فیلمسازان معتبر و شناخته شده به حساب آید. هم آثار بزرگانی مثل داریوش مهرجویی(اشباح)، مسعود کیمیایی(متروپل) و رخشان بنی اعتماد(قصه ها) نمایش داده می شود، هم فیلم های کارگردانانی از نسل جدید مثل بهرام توکلی(بیگانه) و حمید نعمت الله(آرایش غلیظ) که با هر فیلم جدید خود حرف تازه یی برای گفتن دارند. از کارگردانان صاحب سبک در روایت های کمدی، کمال تبریزی(طبقه حساس) و رضا عطاران(رد کارپت) حضور دارند. فیلم تاریخی عظیم روز رستاخیز ساخته احمد رضا درویش بعد از حدود ۵ سال سپری شدن مراحل تحقیق و ساخت و صرف بودجه زیاد، آماده نمایش شده و در زمینه فیلم های مربوط به ژانر دفاع مقدس آثار ابراهیم حاتمی کیا(چ. چمران) و کیومرثپوراحمد(پنجاه قدم آخر) را قرار است تماشا کنیم و در زمینه فیلم های اقتباسی نیز بهروز افخمی با آذر، شهدخت، پرویز و دیگران حضور دارد. هر کدام از این نام ها به تنهایی می تواند جذابیت لازم را برای تماشا داشته باشد و حالا در کنار فیلم های نسل جوان و تازه نفسی که با اتکا به ابزار و زبان سینمای دیجیتال قرار است سینمای فردا را پی ریزی کنند، نوید یک ضیافت ماندگار را می دهند. آیا جشنواره با این نام ها رونق خواهد یافت یا نه فیلم آنها، صرفا نوعی حضور فیزیکی برای شرکت در جشنواره دولت اعتدال و امید به شمار می رود؟ آیا از خلاقیت آثار قبلی این فیلمسازان در فیلم های جدید آنها خبری هست یا نه ممکن است آثار تکراری از آنها شاهد باشیم؟ آیا تغییر و تحولی که متولیان فرهنگی دولت جدید در همه ابعاد اجرایی سینما از سازمان سینمایی و بنیاد فارابی گرفته تا مدیریت جشنواره فجر صورت داده اند، می تواند سازنده بهاری سرسبز برای سالی نیکو باشد؟ تا آخر جشنواره باید منتظر بمانیم تا پاسخ هر کدام از این سوال ها یافت شود.

آذر، شهدخت، پرویز و دیگران: بهروز افخمی

بهروز افخمی همیشه یک فیلمساز جنجالی بوده، چه زمانی که کارهای نیمه تمام تقوایی و حاتمی را به پایان رساند و چه زمانی که با صرف بودجه یی زیاد فیلمی نصفه و نیمه از زندگانی امام خمینی(ره) ارائه داد که باعثاعتراضات فراوانی شد. آخرین فیلمی که از او اکران شد سن پترزبورگ بود که به فروش قابل توجهی دست یافت، آخرین حضور او در جشنواره به فیلم صدای تیره برمی گردد که در کانادا ساخت و در بخش فیلم های خارجی نمایش داده شد.


حاشیه ها:او همیشه پتانسیل موجود برای جذب رسانه ها را دارد و باید دید آیا فیلم او قابلیت نقدو تحلیل سینمایی را دارد یا نه به مانند فرزند صبح یکسری بحثها و جدل ها را آن هم در نگاهی فرامتنی دامن خواهد زد. مهم ترین حاشیه فیلم او مربوط به تصادف گوهر خیراندیش است که سر صحنه فیلم او اتفاق افتاد و حتی عکس و فیلم این تصادف در رسانه های مختلف و از جمله برنامه هفت در تلویزیون پخش شد.

جذابیت ها:کارگردانی افخمی همیشه نکته جذاب فیلم هایش بوده، حتی اگر نتواند به یک کلیت منسجم در فیلمنامه دست یابد. به عنوان مثال عروس و شوکران دو نمونه مثال زدنی از درک درست زبان و اجزای سینما هستند. از نکات جذاب دیگر، برداشت فیلم او از رمان همسرش(مرجان شیرمحمدی) بوده که باید دید همکاری آنها در این فیلم به چه نتیجه یی ختم شده است. قبلا در فیلم گاوخونی افخمی توجهش را به ادبیات و پتانسیل تصویری آن ثابت کرده است. در آثار او، همیشه بازی ها چشمگیر بوده و به نظر می رسد با حضور مهدی فخیم زاده - که از معدود دفعاتی است در فیلم کارگردان دیگری بازی می کند - رامبد جوان و گوهر خیر اندیش شاهد بازی های برجسته یی باشیم. علاوه بر اینها دختر گوهر خیراندیش، آزاده اسماعیل خانی نیز در سه نقش متفاوت حاضر شده که باید دید چه کیفیتی دارد.

آرایش غلیظ: حمید نعمت الله

حمید نعمت الله با ساخت فیلم بوتیک یکی از بهترین فیلم های اول در سینما را به نام خود ثبت کرد و با فیلم بی پولی توانست علاوه بر جلب نظر منتقدان و داوران جشنواره در اکران نیز به فروش قابل توجهی دست پیدا کند. او در نوشتن کارهایش همکاری های مشترکی با هادی مقدم دوست داشته که در این فیلم نیز این همکاری به چشم می خورد. در سال های اخیر به ساخت تله فیلم پرداخته و علاوه بر این یکی از بهترین سریال های تلویزیون یعنی وضعیت سفید را ساخته است.


حاشیه ها:ابتدا قرار بود که لیلا حاتمی نقش اصلی فیلم را ایفا کند که جایش را به طناز طباطبایی داد.

جذابیت ها:جزءنگری نعمت الله و مقدم دوست به ویژه در فیلمنامه، همیشه به نتایج موفقی منجر شده و به نظر می رسد آرایش غلیظ نیز از این امتیاز مثبت بهره مند باشد. حامد بهداد در کنار طناز طباطبایی قرار گرفته و احتمال حضورشان در لیست کاندیداها نیز وجود دارد و از همه مهم تر اینکه دو فیلم قبلی نعمت الله، اشتیاق لازم را برای مخاطب جشنواره برای تماشای فیلم سوم او فراهم می کند.

اشباح: داریوش مهرجویی

مهرجویی پس از فیلم سنتوری و مشکلاتی که در جهت نمایش و پخش آن، گریبانگیر او و تهیه کننده اش شد، به ساخت فیلم هایی روی آورد که یا مانند آسمان محبوب و اپیزود طهران، روزهای آشنایی در فیلم طهران، تهران سفارشی تلقی شدند یا مانند نارنجی پوش و چه خوبه که برگشتی صرفا جهت خالی نبودن عریضه و برای چشمداشت به گیشه، به کمیت کارهای او افزودند. اما اشباح که به تهیه کنندگی جهانگیر کوثری ساخته شده با ادعاهای کارگردان و عوامل فیلم و با فیلمنامه نوشته خود مهرجویی، گرایش او به فیلم های ماندگار کارنامه اش مثل هامون، لیلا و درخت گلابی را نشان می دهد.


حاشیه ها:انتخاب بازیگر اصلی از مهم ترین حواشی این فیلم به شمار می رود. مهرجویی عنوان کرد که به چهره یی رنجور و عاشق نیاز دارد و حتی از بنیامین بهادری(خواننده و آهنگساز موسیقی پاپ) نیز برای ایفای این نقش تست گرفت که مدت زیادی تیتر اول رسانه ها بود اما در نهایت در فیلم بازی نکرد. حاشیه دیگر به بازیگر نقش اصلی بر می گردد که ابتدا قرار بود طناز طباطبایی در فیلم بازی کند که در نهایت مهتاب کرامتی جایگزین او شد تا نخستین همکاری خود را با مهرجویی رقم بزند.

جذابیت ها:فیلم کنجکاوبرانگیزی است؛ آیا ادامه فیلم های نارنجی پوش و چه خوبه که برگشتی است یا نه دوباره می توان خلاقیت های مهرجویی در آثار ماندگارش را در اشباح شناسایی کرد یا اصلا می توان به عنوان یک فیلم مستقل از آن لذت برد. طبق معمول سینمای مهرجویی کارگردانی و بازی ها همیشه پتانسیل گرفتن جایزه را دارند.

بیگانه: بهرام توکلی

توکلی با ساخت چهار فیلم، خود را به عنوان یک کارگردان صاحب سبک در سینمای اجتماعی ایران تثبیت کرده است و حالا بعد از اقتباس از نمایشنامه باغ وحش شیشه یی در ساخت فیلم اینجا بدون من، سراغ نمایشنامه اتوبوسی به نام هوس رفته که قبلا فیلمی به همین نام و با اقتباس از همین نمایشنامه توسط الیا کازان و با بازی مارلون براندو ساخته شده است. آخرین فیلم او آسمان زرد کم عمق بود که مخالفان و موافقان سرسختی داشت و در چند رشته کاندید جایزه شد و جایزه تدوین را دریافت کرد.


حاشیه ها:او از معدود فیلمسازانی است که در سکوت خبری کامل و فارغ از هرگونه حواشی به کار خود می پردازد.

جذابیت ها:ارتباط موثر مخاطب با فیلم اینجا بدون من باعثشده که اقتباس او آن هم از نمایشنامه یی معروف، جذابیت های خاص خود را داشته باشد. علاوه بر این او در ساخت فیلم هایش همیشه شعور مخاطب را در سطح بالایی در نظر گرفته که باید دید در فیلم جدیدش این احترام لحاظ شده است یا نه. درباره احتمال گرفتن جایزه، فیلم های او همیشه در همه رشته ها به ویژه کارگردانی و تصویر برداری خلاق ظاهر شده اند. اما به نظر می رسد که برگ برنده فیلم در جوایز، بازی پانته آبهرام باشد که قرار است نقشی پرفراز و فرود را ایفا کند.

پنجاه قدم آخر: کیومرثپوراحمد

شریف و انسانی کلید واژه هایی هستند که درباره سینمای پوراحمد عینیت پیدا می کنند. از خواهران غریب تا شب یلدا او همیشه به جامعه پیرامون نگاهی دلسوزانه و روشنگر داشته است. آخرین فیلم او که در جشنواره نمایش داده شد اتوبوش شب بود که با استقبال مطلوبی مواجه شد.


حاشیه ها:فیلم با کمترین حاشیه ممکن ساخته و آماده شد.

جذابیت ها:تجربه موثر او در ساخت فیلم اتوبوس شب نوید یک درام اثرگذار را می دهد. ضمن اینکه طبق معمول سینمای پوراحمد، کارگردانی و بازیگری نیز قابلیت کاندیدا شدن را دارند و یادآوری بازی محمد رضا فروتن در شب یلدا و خسرو شکیبایی در اتوبوس شب موید همین نکته است.

چ: ابراهیم حاتمی کیا

حاتمی کیا بعد از ساخت فیلم به نام پدر از سینمای جنگ فاصله گرفت و با ساخت دعوت و به رنگ ارغوان فضاهای دیگری را تجربه کرد اما حالا به سینما و علاقه مندی های قبلی بازگشته است. آخرین فیلم او گزارش یک جشن بود که به خاطر مضمون ملتهب و سیاسی اش درگیر حواشی شد و آن طور که باید مورد داوری قرار نگرفت و به جای اکران از طرف مدیران ارشاد وقت خریداری شد.


حاشیه ها:
اختلاف او با فریبرز عرب نیا در همان روزهای اول و قهر عرب نیا در روزهای آخر مهم ترین حاشیه ساخت فیلم بود و حاتمی کیا مجبور شد که در صحنه پایانی از بدل استفاده کند.

جذابیت ها:بازی فریبرز عرب نیا که کمتر عکسی از چهره او در رسانه ها درج پیدا کرد. باید دید که او از زیر سایه نقش مختار رهایی یافته یا نه همان حس ها و حرکت ها در او نهادینه شده است. ضمن اینکه جشنواره همیشه به فیلم های دولتی روی خوش نشان داده و حاتمی نیز همیشه دست پر از جشنواره برگشته است.

رستاخیز: احمدرضا درویش

درویش با دوئل نشان داده که در مصرف بودجه های کلان برای به تصویر کشیدن سلیقه و زیبایی شناسی سینمایی اش مهارت لازم را دارد که دوئل حداقل از نظر فضاسازی در کارنامه فیلم های جنگی، جزو بهترین فیلم ها قرار می گیرد. او که حدود ۸ سال از زندگی اش را صرف ساخت این فیلم کرده به حماسه عاشورا - مقطع تاریخی مرگ معاویه تا شهادت امام حسین - پرداخته است که از طرف رسانه ها لقب عظیم ترین پروژه تاریخ سینمای ایران را گرفته است.


حاشیه ها:شنیده می شود که در این فیلم برای نخستین بار در تاریخ سینما و تلویزیون، چهره های حضرت عباس(ع)، حضرت علی اکبر(ع) و حضرت قاسم(ع) به تصویر کشیده شد که باید دید چه واکنش هایی در پی خواهد داشت. حاشیه دیگر مرگ یکی از عوامل گروه فیلمبرداری بود که در یکی از صحنه ها از کرین سقوط کرد و پس از سپری کردن چند روز در کما، فوت کرد.


جذابیت ها:از نکات جذاب فیلم، حضور سینماگران مشهور جهانی در عوامل تولید است که کنجکاوی ها را دوچندان می کند. آیا صرفا از نام آنها استفاده ابزاری شده یا نه به معنای واقعی کلمه خلاق و با انگیزه کافی در خدمت روایت فیلم رفتار کرده و یک اثر جهانی ساخته اند؟ طبیعی است که بیشتر عوامل این فیلم تاریخی به ویژه جلوه های ویژه پتانسیل دیده شدن از طرف داوران را خواهند داشت.

طبقه حساس: کمال تبریزی

کمال تبریزی از جمله فیلمسازانی است که نیاز های مخاطب را به خوبی می شناسد و با ساخت فیلم هایی نظیر لیلی با من است، شیدا و مارمولک این امتیاز مثبت را ثابت کرده است. آخرین فیلم او خیابان های آرام بود که به مانند فیلم یک گزارش جشن به خاطر مضمون سیاسی اش مهجور واقع شد در فیلم جدیدش که قبلا قبر دو طبقه نام داشت از ایده مرکزی جذابی استفاده کرده است: مردی پس از فوت همسرش او را در یک قبر دو طبقه دفن می کند، اما سال ها بعد در می یابد که جسد مرد دیگری را در طبقه دیگر دفن کرده اند و همین ماجراهای فیلم را دامن می زند.


حاشیه ها:او همیشه درگیر حاشیه بوده است از حواشی نمایش مارمولک گرفته تا عدم نمایش دو فیلم پاداش و خیابان های ارام. اما در فیلم طبقه حساس سعی کرده از حواشی دوری کند. تنها حاشیه آن به گرفتن پروانه ساخت آن برمی گردد که فیلمنامه بارها مورد بازنویسی قرار گرفت و بعد از رفت و آمدهای مختلف بالاخره موفق شدند آن را بسازند.

جذابیت ها:ترکیب پیمان قاسم خانی که یکی از بهترین فیلنامه نویسان سینماست با رضا عطاران، فیلم ورود آقایان ممنوع را تداعی می کند و ترکیب قاسم خانی با تبریزی که همکاری آنها در استقبال بی سابقه از فیلم مارمولک به بار نشست. به نظر می رسد عطاران و دیگر بازیگران در کنار فیلمنامه، شانس های تصاحب جایزه باشند.

قصه ها: رخشان بنی اعتماد

فیلم های رخشان بنی اعتماد همواره از جانب سه طیف جشنواره، منتقد و مخاطب با استقبال چشمگیری روبه رو شده اند و هر وقت که در جشنواره حضور داشته ثابت کرده که حرف جدیدی برای گفتن دارد. در روسری آبی، نرگس، بانوی اردیبهشت، زیر پوست شهر و خون بازی و… از زاویه دید یک جامعه شناس ماهر به بحران های فردی و اجتماعی نگاه شده تا در انطباق کامل با مقتضیات زمانه اش باشند و به عنوان سندی ماندگار از وضعیت تاریخی و اجتماعی محسوب می شوند. نکته متمایز قصه ها با دیگر آثار ساخته شده در سینمای ایران به نوع روایت آن برمی گردد که قرار است سرنوشت شخصیت های فیلم های قبلی او - از خارج از محدوده گرفته تا خون بازی - را در سال های اخیر دنبال کند که در هفت فیلم کوتاه در قالب یک فیلم سینمایی ارائه می شود.


حاشیه ها:فیلم در چند اکران محدود برای چند منتقد و فیلمساز توانست با استقبال روبه رو شود اما به خاطر مخالفت با نگاه روشنگر او از طرف مدیران دولتی، فیلم مجال نمایش گسترده پیدا نکرد. در واقع در اقدامی من درآوردی و بی سابقه به فیلم پروانه نمایش دادند اما از نوعی که نه در سینما، نه در تلویزیون، نه در جشنواره و نه در اکران خصوصی امکان نمایش داشته است! تا حدی که خود اعتماد گفته که گویی به من اجازه داده اند که در خانه به تنهایی فیلم را تماشا کنم.

جذابیت ها:مجموعه یی از بهترین بازیگران سینما در فیلم حضور دارند: گلاب آدینه، مهدی هاشمی، محمد رضا فروتن، فرهاد اصلانی، پیمان معادی، باران کوثری، نگار جواهریان و…. نکته جذاب دیگر شیوه نگاه بنی اعتماد به بحران های اجتماعی است که همیشه با شخصیت هایی ملموس، یک زندگی باورپذیر را خلق کرده است و با توجه به خبرهای اندکی از فیلم درز پیدا کرده به نظر می رسد که فیلم در بیشتر رشته ها کاندید شود. از جمله فیلمنامه، کارگردانی و بازی ها.

متروپل: مسعود کیمیایی

فیلم های کیمیایی در تمام سال های اخیر مخاطبان صفر و صدی داشته است، طرفداران او که همچنان از مضامین موجود در فیلم هایش دفاع می کنند و از طرفی دیگر مخالفانش که رویکرد جامعه شناسی او را کهنه و دمده می دانند. اما کیمیایی ثابت کرده که بدون توجه به انتقادها در مسیر مورد علاقه اش حرکت می کند. آخرین فیلم او جرم بود که توانست به عنوان بهترین فیلم جشنواره انتخاب شود.


حاشیه ها:مهم ترین حاشیه در نوع انتخاب اسم فیلم بود. ابتدا کلید شکسته نام گرفت، سپس به دلیل مشابهت با شعار دولت روحانی، به عرق سرد تبدیل شد و سپس به مترو پل تغییر یافت و از آنجایی که طبق ضوابطی مشخص، نام فیلم ها باید ایرانی انتخاب می شد تا مدتی همین امر باعثچالش بود که به نظر می رسد با همین نام متروپل ارائه شود. حاشیه دیگر آنجا بود که فیلم در مرحله تدوین متوقف ماند و پس از اشاره کیمیایی به کمبود مالی پروژه دوباره از سر گرفته شد. از طرفی دیگر رفت و آمد آدم های مختلف سینمایی و غیرسینمایی در پشت صحنه کار از علی پروین گرفته تا عباس کیارستمی، خوراک مناسبی برای رسانه ها فراهم کرد.

جذابیت ها:اینکه برای نخستین بار در سینمای کیمیایی قهرمان داستان یک زن است، پتانسیل بالقوه یی در خود دارد. لوکیشن اصلی فیلم سینما متروپل است که به سالن بیلیارد تبدیل شده و هسته مرکزی درام در این مکان شکل می گیرد، باید دید کیمیایی به کمک کیوان مقدم(طراح صحنه) توانسته فضای باورپذیری خلق کند با نه. احتمال گرفتن جایزه از طرف بازیگران که طبق معمول همیشه برگ برنده سینمای کیمیایی بوده است، وجود دارد و علاوه بر این، کارگردانی و طراحی صحنه نیز ممکن است مورد پسند داوران قرار گیرد.