ملت ایران:«در دو ماه شهریور و مهر امسال سه میلیون دلار آدامس وارد کشور شده است» این خبری است که چندی پیش سایت‌ها از آمارهای گمرک کشور در هفت ماه ابتدایی امسال استخراج و منتشر کردند. می‌گویند ایرانیان سالانه ۵۰۰ میلیارد تومان خرج آدامس جویدن می‌کنند. برخی واردات این خوراکی را غیر‌ضروری می‌دانند و از اختصاص ارز به آن در شرایط موجود انتقاد می‌کنند. طبق آمارها ۸۰ درصد آدامس‌ها به صورت قاچاق وارد کشور می‌شود و مبدا آنها بیشتر کشورهایی مثل ترکیه و لهستان است. از چندی پیش موج گرانی‌ها به آدامس‌ها رسیده و قیمت آنها را یک تکان اساسی داده است. آدامس ریلکس از ۳۵۰ به ۱۵۰۰ تومان و آدامس اربیت از ۴۰۰ به ۱۶۰۰ تومان رسیده است. اینها دو نمونه پر‌فروش آدامس‌های خارجی هستند و سایر نام‌های تجاری هم دقیقا وضعیت مشابهی دارند.

ایرانی ها چقدر آدامس می جوند؟

تولید داخلی یا واردات؟

امارات، لهستان و ترکیه کشورهای اصلی صادر‌کننده آدامس به ‌ایران هستند. سهم لهستان در این واردات ۷۵درصد، ترکیه ۲۱ درصد و امارات چهار درصد است. عمده ‌این واردات هم از شرکت آمریکایی orbit ریگلی است که ۱۴ کارخانه در نقاط مختلف دنیا دارد که آدامسی که می‌جویم از کارخانه لهستان آن وارد ایران شده است. مصرف بالای آدامس در ایران باعثشد تا در سال ۱۳۸۸ بزرگ‌ترین خط تولید آدامس بدون قند خاورمیانه در شرکت پارس‌مینو به بهره‌برداری برسد. در مراسم افتتاح آن کارخانه اعلام شد که سالانه مبلغی بالغ بر ۱۰۰ میلیارد تومان صرف واردات رسمی آدامس‌های بدون قند به کشور می‌شود و اعلام شد که با افتتاح این خط تولید کشور در زمینه تامین آدامس بدون قند موردنیاز خود به خودکفایی خواهد رسید.

با این حال مشاهدات نشان می‌دهد آدامس‌های داخلی در رقابت با برندهای خارجی چندان موفق نبوده‌اند. اهمیت اقتصادی بازار آدامس ایران آنقدر بالاست که گفته می‌شود گردش مالی بازار آدامس ایران ۵۰ برابر گردش مالی کیوسک‌های مطبوعاتی، حدود ۵۰ درصد حجم بازار لوازم آرایشی و بهداشتی، حدود هشت برابر بازار تورهای گردشی داخلی، حدود چهار برابر بازار آب معدنی و یک چهارم گردش مالی سالانه‌ بازار سیگار کشور می‌شود.

آدامس‌های ایرانی؛ گزارش یک شکست

سال‌هاست با پر شدن بازار از آدامس‌های خارجی نشانی از آدامس‌های ایرانی نیست و از برخی نام‌ها فقط سایه روشنی در ذهن ما مانده است. هرچند از بعضی از آنها خاطرات خوشی داریم. هنوز طعم آدامس عسلی پرستو زیر زبان ما مانده اما امروز حتی نمی‌دانیم کجا می‌توانیم یکی از آنها را پیدا کنیم اما علت شکست شرکت‌های ایرانی چیست؟ شاید باید علت آن را در قبضه شدن بازار توسط برند‌های خارجی جست و جو کرد که البته عمده آن هم به صورت قاچاق وارد کشورمان می‌شود. شاید هم تقصیر خود تولید‌کننده‌های داخلی است که هیچ ایده جدیدی رو نکردند. اخیرا شرکت «پارس مینو» سعی کرد با تولید آدامسی با بسته‌بندی شبیه «ریلکس» با برند‌های خارجی رقابت کند، حتی تبلیغات محیطی این آدامس تازه‌وارد در شهر نصب شد اما باز هم به نظر نمی‌رسد این برند هم در رقابت با خارجی‌ها توفیقی کسب کرده باشد.

ریلکس؛ سوغات ترک‌ها

ترکیه به نوعی مهد آدامس جهان است، ۶۰ شرکت در این کشور به تولید آدامس مشغول هستند. «ریلکس» یکی از محصولات شرکت kraft foods ترکیه است که با نام kentGida مطرح است. هرچند این آدامس خیلی بین برند‌های مشهور حرفی برای گفتن ندارد اما توانسته در بازار کشورهای همسایه مثل ایران نام خود را جا بیندازد. در سال ۲۰۰۲ کمپانی Cadbury که از سه کمپانی بزرگ تولید آدامس جهان محسوب می‌شود ۵۱ درصد سهام kentGida را از ترکیه خرید و در سال ۲۰۰۶این شرکت بریتانیایی بقیه ۴۹ درصد سهام این شرکت را هم به ارزش ۸۰ میلیون دلار صاحب شد. اگر به بورس فروش عمده آدامس تهران در ابتدای بازار آهنگران و حضرتی سر بزنید متوجه می‌شوید «ریلکس» به دلیل کیفیت بالا و قیمت نسبتا ارزان آن در کنار «اربیت» پرفروش‌ترین آدامس‌ها در ایران هستند. ریلکس در دسته آدامس‌های بدون قند قرار می‌گیرد، در آن از مواد شیرین‌کننده‌ای استفاده شده که برای سلامت دهان و دندان مضر نباشد.

اربیت از دیار یانکی‌ها

تا قبل از سال ۲۰۰۰ آدامس اربیت در ایران آنچنان محبوب نبود و کسی این برند آمریکایی را نمی‌شناخت. تاریخچه آغاز تولید آدامس اربیت به سال ۱۹۴۴ در آمریکا بر‌می‌گردد. در جریان جنگ جهانی دوم مواد تشکیل‌دهنده آدامس اربیت شامل قند، شربت ذرت، نرم‌کننده و طعم‌دهنده‌های میوه‌ مصنوعی می‌شد. شرکت آمریکایی ریگلی نیز که تولیدکننده آدامس اربیت است، به طور کلی در حوزه صنایع غذایی فعالیت می‌کند. این شرکت در سال ۱۸۹۱ پایه‌گذاری شد و در ابتدا اقدام به فروش محصولاتی مانند صابون و بکینگ ‌پودر می‌کرد. این شرکت هم‌اکنون محصولات خود را در بیش از ۱۸۰ کشور جهان می‌فروشد و ۱۴ کارخانه نیز در کشورهای مختلف مانند آمریکا، مکزیک، استرالیا، انگلیس، کانادا، اسپانیا، نیوزیلند، فیلیپین، فرانسه، کنیا، تایوان، چین، هند، لهستان و روسیه دارد.

منبع: افکار