بنابر آمارهای ارائه شده حدود ۵/۱ میلیون زوج جوان در کشورمان از مشکل ناباروری رنج می ‌برند که این مشکل علل متفاوتی دارد و یکی از آن ها بیماری‌ است به نام آندومتریوز که گاهی عامل این نازایی‌ ها است.

آندومتریوز بیماری است که طی آن بافت‌ های داخل رحم که آندومتر خوانده می ‌شود به اشتباه در جایی خارج از رحم قرار می‌ گیرد.

آندومتر، لایه ی درونی از سه لایه ی تشکیل‌ دهنده رحم است که در تمام بافت ‌های بدن به جز طحال ممکن است به وجود آید، ولی شایع ‌ترین محل بروز آن ناحیه لگن است که حدود ۴۰ درصد موارد، تخمدان‌ ها را درگیر می‌ کند.

دکتر نیلا طبسی، جراح و متخصص زنان، زایمان و نازایی در این باره می ‌گوید: این سلول ‌ها در قسمت‌ های مختلفی از بدن از جمله داخل حفره ی شکمی یا روی تخمدان قرار می‌ گیرند و بافت های نا به ‌جایی را تولید می ‌کند.

این بیماری می ‌تواند از بعد از دوران بلوغ تا قبل از یائسگی برای خانم‌ ها پیش بیاید و سن خاصی را در ‌بر‌نمی ‌گیرد.

این پزشک متخصص زنان و زایمان می ‌افزاید: این بیماری دلیل خاصی ندارد و اتفاقی طبیعی است که به صورت تصادفی برای خانم‌ ها پیش خواهد آمد. یکی از علل بروز این بیماری نیز می‌ تواند خود سیکل عادت ماهانه باشد. به این صورت که خون به صورت برگشت پذیر از داخل لوله‌ ها وارد حفره شکمی شده و سلول ‌هایی از آندومتر که هنوز زنده هستند، در آن جا نشسته و کاشته می‌ شود. همین کاشته شدن سلول‌ ها باعثبروز بیماری می ‌شود.

علائم بیماری

وی به علائم این بیماری اشاره کرده و می‌ افزاید: از‌ جمله علائم این بیماری دردهای غیرطبیعی، توده‌ های لگنی و کیست ‌های تخمدانی است که نشانه‌ ای از وجود آندومتریوز است.

به گفته ی دکتر طبسی، ممکن است افراد به دلیل وجود توده ‌های لگنی یا کیست‌ های تخمدان به پزشک مراجعه کنند، اما علامت واضح وجود این بیماری، درد شدید هنگام عادت ماهانه است به طوری که هر ماه از ماه قبل درد بیشتری احساس می‌ شود. آن ها ممکن است با این علائم به پزشک مراجعه کنند و در این موارد پزشک بیشتر به آندومتریوز شک خواهد کرد.

دکتر طبسی در خصوص شیوه‌ های درمان آندومتریوز می ‌گوید: تنها راه تشخیص بیماری، داشتن نمونه ی بافت ‌شناسی است، یعنی آزمایشگاه باید بافت آندومتریوز را تشخیص داده و تایید کند. امروزه بیشتر از شیوه لاپاراسکوپی برای این منظور استفاده می ‌شود و بعد از تشخیص، ادامه ی درمان، روش ‌های مختلفی دارد که بنابر نظر پزشک از آن ها استفاده می ‌شود.

در بعضی موارد بنا‌ به نظر پزشک متخصص با داروهای خاص حتی سیکل عادت ماهانه بیمار را نیز به کلی قطع می ‌کند تا بیماری بهبود یابد؛ اما در شرایطی که بیمار دختری است که تنها با مشکل دردهای دوران قاعدگی مراجعه می ‌کند یا خانمی که نزدیک سنین یائسگی است احتیاج به کار خاصی جز درمان طبی نیست؛ اما اگر در اثر این بیماری کیست تولید شده باشد، حتما کیست را باید برداشت، زیرا کیست می ‌تواند خود عوارض و مشکلاتی ایجاد کند.

آندومتریوز و نازایی

دکتر طبسی در مورد نازایی ناشی از این بیماری می ‌گوید: اگر خانمی در سنین باروری با این مشکل رو به‌ رو شود، احتمال نازایی نیز ممکن است وجود داشته باشد. پس کسی که سابقه آندومتریوز دارد، کیستی داشته یا به هر صورتی با این بیماری رو به ‌رو بوده، با درمان‌ های پزشکی تحت نظر قرار می ‌گیرد و به او پیشنهاد می ‌شود که زودتر بچه ‌دار شود، چرا که آندومتریوز تا حدی باعثکاهش باروری یا ناباروری بانوان می‌ شود. در این موارد برای از بین بردن بافت های آندومتریوز درمان طبی شدید مانند جراحی انجام می ‌گیرد و سپس برای باروری با شیوه‌ های درمانی مختلف به وی کمک می ‌شود.

از نظر دکتر طبسی، بیماری آندومتریوز ترسناک نیست و مشکل خاصی ندارد و تنها به پیگیری نیاز دارد.

او تاکید می ‌کند: این بیماری تنها موجب ناراحتی و اذیت فرد می‌ شود، ولی به سمت سرطان یا مشکلات بزرگ ‌تر پیش نخواهد رفت، بنابراین جایی برای نگرانی وجود ندارد و با وجود بیماری می‌ توان به زندگی عادی ادامه داد. تنها باید پس از تشخیص و درمان، زیر نظر پزشک بود.

وی درباره ی نقش تغذیه ی مناسب در بهبود این بیماری می‌ گوید: داشتن برنامه ‌ای مرتب در مورد خواب و تغذیه کافی و تجربه کردن زندگی بدون استرس باعثمی ‌شود که خانم ‌ها عادت ماهانه ی راحت‌ تری را تجربه کنند. افرادی که آندومتریوز دارند نیز باید این موارد را در نظر داشته باشند. مصرف مواد محرک مانند کافئین(قهوه غلیظ، چای زیاد و شکلات ‌های تلخ) نیز بهتر است کاهش یابد.

این متخصص زنان و زایمان یاد آور می‌ شود: آندومتریوز درجات مختلفی دارد، خفیف، متوسط و شدید.

در مواردی که این بیماری شدید است به دلیل وجود چسبندگی‌ های لگنی ممکن است بارداری سخت شود.

در درجات متوسط ممکن است بیمار بتواند باردار شود و در موارد خفیف نیز آن ها تفاوتی با افراد عادی ندارند.

مهم است که بیماران بدانند با تشخیص آندومتریوز این گونه نیست که امکان بارداری به کلی از بین برود.