ملت ایران: روزه بر طبق احکام شرعی دین مبین اسلام به واجب، حرام، مستحب و مکروه تقسیم می شود که روزه‏ عید فطر و عید قربان، روزه‏ ایّام تشریق، روزه‏ یوم الشک به قصد رمضان، روزه‏ صمت، روزه وصال، روزه غیر واجب برای فرزند در صورت نارضایتی والدین از روزه های حرام به شمار می رود.

روزه های واجب عبارت است از:

روزه ماه رمضان؛ در هر سال واجب است همه افراد مکلف ماه مبارک را به شرحی که در کتاب های فقهی بیان شده، روزه بگیرند.

روزه کفاره؛ در مواردی، برای انسان واجب می شود که به عنوان کفاره، به مدت دو ماه و یا کمتر، روزه بگیرد؛ مانند کفاره قتل، کفاره ابطال روزه ماه رمضان و کفاره نذر.

روزه قضا؛ روزه هایی را که به دلیل مسافرت یا بیماری و یا مانند آن در ماه رمضان ترک شده باید قضا کرد.

روزه بدل از قربانی؛ اگر حاجی در منا بر قربانی قدرت نداشته باشد، باید ده روز(سه روز در سفر حج و هفت روز پس از مراجعت از آن) روزه بگیرد.

روزه روز سوم اعتکاف

قضای روزه پدر که بر پسر بزرگتر واجب است.

روزه نذر و امثال آن.

روزه‏ های حرام عبارت اند از:

«اول» روزه‏ عید فطر و عید قربان

«دوم» روزه‏ ایّام تشریق و آن یازدهم و دوازدهم و سیزدهم ذی الحجه است برای کسی که در مِنا باشد چه برای اعمال حج چه غیر آن بنا بر اقوی.

«سوم» روزه‏ یوم الشک به قصد رمضان و[اما] به نیّت آخر شعبان مانعی ندارد.

«چهارم» روزه‏ وفاء نذر معصیت؛ مثل آن که نذر کرده باشد که اگر متمکن شود از فلان حرام یا ترک فلان واجب، روزه بگیرد. یا به قصد شکر برای آن که فلان معصیت را مرتکب شده روزه بگیرد که حرام است به خلاف آن که روزه بگیرد به شکرانه‏ آن که ممنوع از فلان معصیت شود که مانعی ندارد.

«پنجم» روزه‏ صمت که نیّت کند امساک از تکلّم را در تمام روز یا آن که نیّت کند امساک از مفطرات و امساک از تکلّم را با هم به خلاف آن که امساک کند از کلام بدون آن که جزء نیّت نماید هر چند بنا گذارد بر سکوت در روزه بدون آن که امساک از آن را در نیّت داخل کند.

«ششم» روزه‏ وصال و آن امساک از مفطرات یک روز و یک شب تا سحر یا امساک دو روز و یک شب متّصل با قصد آن که امساک شب هم، جزء روزه باشد. بلی، اگر بدون قصد امساک، شب افطار را تأخیر بیندازد تا سحر مانعی ندارد هر چند خلاف احتیاط است.

«هفتم» روزه‏ غیر واجب برای زن اگر مزاحم حق زوج باشد و احوط ترک آن است بدون اذن زوج هر چند مزاحم حق او نباشد، بلکه با نهی او احتیاط به ترک، ترک نشود.

«هشتم» روزه‏ غیر واجب برای مملوک اگر مزاحم حق مولی باشد و احوط ترک آن است بدون اذن مولی هر چند مزاحم حق او نباشد بلکه با نهی او احتیاط ترک نشود.

«نهم» روزه‏ غیر واجب برای فرزند در صورتی که موجب اذیت والدین باشد.

«دهم» روزه‏ مریض و روزه‏ کسی که مضرّ به او باشد.

«یازدهم» روزه‏ مسافر مگر در صوری که استثناء شده است.

«دوازدهم» روزه‏ تمام عمر حتی عیدین بنا بر آن چه در خبر وارد است و الّا محتمل است که حرمت آن به سبب اشتمال بر روزه‏ عیدین باشد و بنا بر این گزینۀ مستقلی نیست.

روزه‏ های مکروه‏

روزه‏ های مکروه به این شرح اند:

«اول» روزه‏ روز عاشورا. «دوم» روزه‏ روز عرفه برای کسی که بترسد که روزه، باعثضعف او شود از دعایی که افضل از روزه است و هم چنین مکروه است روزه‏ آن اگر شک در هلال ذی حجه داشته باشد که مبادا در واقع آن روز عید قربان باشد. «سوم» روزه‏ میهمان بدون اذن میزبان، بلکه با نهی او احوط ترک است بلکه بدون اذن نیز احوط ترک است. «چهارم» روزه‏ فرزند بدون اذن پدر بلکه احوط ترک آن است خصوصاً با نهی او بلکه اگر روزه باعثاذیت پدر باشد حرام است و ظاهر آن است که روزه‏ پسرِ پسر نیز به حکم روزه‏ پسر است. و بهتر مراعات اذن مادر است و اگر باعثاذیت او باشد حرام است.

استحباب روزه در روز دوشنبه و پنج شنبه

در روایات بسیاری آمده است که آخرِ روز دوشنبه و پنج شنبه، اعمال انسان بر پیامبر اکرم(ص) و امامان(ع) عرضه می‏ گردد؛ لذا مناسب است که لحظه‏ های آخر این دو روز، به حساب رسی کارها سپری گردد و توأم با استغفار باشد. سیره پیامبر(ص) این بود که روزهای دوشنبه و پنج شنبه روزه می‏ گرفت. به آن حضرت گفته شد این کار برای چیست؟ فرمود: زیرا اعمال در روز دوشنبه و پنجشنبه به آسمان بالا می ‏رود و دوست دارم که عمل من در حالی که روزه‏ دار باشم بالا رود.