۱ - محمد کاسبی(پدر)
کاسبی با بازی در این فیلم توانست سیمرغ بلورین بهترین بازیگر مرد جشنواره فجر را از آن خود نماید و با این که ناپدری فیلم بود اما توانست در موقعیتی دلسوزانه تر از پدر واقعی نوجوان قرار بگیرد و با دنیای او ارتباطی بهینه داشته باشد. محمد کاسبی به این نقش جان تازه ای داد.

۲ - پرویز پرستویی(به نام پدر)
پرستویی بارها در سینمای ایران در نقش پدر بازی کرده است اما شاید مهمترین نقش او در قالب این فضا به فیلم «به نام پدر» ابراهیم حاتمی کیا بازگردد.

۳ - خسرو شکیبایی(کیمیا و دست های خالی)
شکیبایی در «کیمیا»، به زیبایی حسرت درونی خود را از بابت دیدن دختری که سال ها از او دور بوده به تصویر کشیده و در ادامه به طریقی زیباتر مراحل تدریجی گذشت خود را به مخاطب نشان می دهد. مرحوم شکیبایی در «دست های خالی» نیز یک هنرنمایی تکنیکی و صدالبته احساسی در مقام پدر دارد.

۴ - عزت الله انتظامی(روسری آبی)
استاد انتظامی در این فیلم به نوعی تصویرگر جبر غیرارادی پدر و انعطاف زایدالوصف ارادی است. از سویی او سال هاست که تنها زندگی می کند و دل به مهر دختری می بندد که از تمکن خوبی برخوردار نیست و از دیگر سو با مخالفت فرزندان خود مواجه می شود که مادر جدیدشان را پذیرا نیستند.

۵ - مهدی فتحی(در آرزوی ازدواج)
مهدی فتحی در فیلم «در آرزوی ازدواج» در حکم پدر دلسوزی است که متاسفانه به دلایلی در سینمای ایران دیده نشده است. بازی نافذ و چهره دلسوزانه اش، یادگاری بزرگ از فتحی در نقش پدر است.

۶ - رضا کیانیان(خانه ای روی آب)
کیانیان آن قدر با این نقش ارتباط برقرار می کند که برای خوب از آب درآمدن آن، ۲۰ کیلو به وزنش اضافه می کند. او در این فیلم با وجودی که فردی عیاش و خوشگذران است اما به شدت نسبت به وضعیت کنونی فرزند خود و آینده او احساس خطر می کند.

۷ - علی نصیریان(بوی پیراهن یوسف)
استاد نصیریان در این فیلم یکی از بهترین بازی های خود را به نمایش می گذارد و آزادانه، جولان یک پدر عاشق پیشه را در فقدان پسرش به نمایش می گذارد.

۸ - حسین محجوب(رنگ خدا)
«رنگ خدا» یک فیلم پراحساس است که بازی محجوب در این فیلم و نمایشی که از بازی خود در این کار ارائه می دهد بر قدرت تاثیرگذاریآن می افزاید.

۹ - رضا ناجی(آواز گنجشک ها)
ناجی در این فیلم یک پدر دغدغه مند است؛ پدری که پس از اخراج، دست به هر کاری می زند تا نان آور خانه اش باشد و در این مسیر مشکلاتی برای فرزندان و همسرش پیش می آید که او را مجبور می کند در همین شرایط، سنگ صبور آنها نیز باشد. نقشی که توانست برای او خرس نقره ای جشنواره برلین و جوایز متعددی از جشنواره های بین المللی را به همراه داشته باشد.

۱۰ - شهاب حسینی(حوض نقاشی)
شهاب حسینی یک بار دیگر در فیلم های «سوپراستار» و «یکی می خواد باهات حرف بزنه» این نقش را تجربه کرده بود اما دغدغه های پدرگونه او در فیلم «حوض نقاشی» بیشتر به چشم آمد.

محمد کاسبی: بازی در نقش پدر مسئولیت دارد
«پدر» در سال ۱۳۷۴ ساخته شد. فیلمی که با تفکر مجید مجیدی ابتدا نوشته شد و سپس نگاشته های وی با هنر کارگردانی اش بر پرده سینماهای کشور به تصویر درآمد. «پدر» در همان سال سیمرغ بهترین فیلم چهاردهمین جشنواره فیلم فجر را به خود اختصاص داد.
فیلم «پدر» روایتی جذاب و متفاوت از زندگی نوجوانی است که دوست ندارد ناپدری داشته باشد.
داستان از آنجا آغاز می شود که مهرالله بعد از فوت پدرش برای تامین مخارج خانواده خانه را ترک کرده و برای کار به شهری دیگر می رود، پس از مدتی وقتی به خانه بازمی گردد متوجه می شود مادرش با مردی که ژاندارم است ازدواج کرده است.
مهرالله از این خبر عصبانی می شود، نزد مادر رفته و هدیه های خود و حقوقش را به او می دهد و مادر را برای این ازدواج بازخواست می کند.
هر چه مادر دلیل می آورد، او که دیدگاهی تیره به ناپدری دارد او را به عنوان پدر قبول نمی کند. اما روایت داستان اتفاقاتی را رقم می زند که ناپدری و مهرالله در کویر گم می شوند. بعد از مدتی سرگردانی و ناتوانی، ناپدری از مهرالله می خواهد او را که در گرمای کویر ناتوان شده رها کند و خود را نجات دهد, اما این مهر پدرانه به دل مهرالله می نشیند و نه تنها ناپدری را رها نمی کند که دل به مهر پدرانه او می بندد.
محمد کاسبی بازیگر نقش پدر در این فیلم بود. کاسبی پس از گذشت ۱۸ سال از زمان ساخت این فیلم از «پدر» و پدرهای سینمای کشور اینگونه به گفت: «تاکنون بیش از ۷۰ نقش در سینما، تلویزیون و تئاتر داشته ام که همه را دوست دارم، در میان این دوست داشتنی ها بعضی ها حسی از عشق را برایم دارند که فیلم «پدر» یکی از آن ها برایم محسوب می شود.
وقتی کاراکتر «پدر» فیلم مجیدی را بازی می کردم سن و سال زیادی نداشتم و خودم نیز تازه حس پدرشدن را لمس کرده بودم. آن زمان تمام سعی خود را کردم تا کاراکتر پدر را خوب در آن اثر بیافرینم.

امروز وقتی به آن نقش می اندیشم حس عشق وجودم را پر می کند. عشق حسی است که با تولد انسان متولد می شود، هر سال که بزرگتر می شوی رنگ و لعاب تازه به خود می گیرد. یک زمان عاشق خانواده ای و روزی عاشق همسر، روزی عشق به وطن اوج می گیرد و روزی دیگر پدرانه عاشق می شوی. عشق با گذر سال ها رنگ نمی بازد، پخته تر می شود و حتی می توان گفت عطر و بوی خوشش شعف انگیز می شود. فیلم «پدر» یکی از آن عشق هاست؛ عشقی که هر سال که می گذرد در دلم کهنه نمی شود بلکه به حضور پدرانه در «پدر» بیشتر می اندیشم و هر مرتبه نیز از این حضور خرسندم.
این بازیگر با تاکید بر اینکه در سینمای ایران شخصیت پدر را زیاد بازی کرده اند و نمی توان گفت که چه فردی بهترین بازیگر نقش «پدر» در سینمای ایران بوده افزود: «بازی در نقش «پدر» سخت است و مسئولیتی دشوار، زیرا سینما الگو است، الگویی برای جامعه و خلاقیت در نقش پدر در فضایی که الگوسازی است و مخاطب اصلی آن نیز نوجوانان و جوانان هستند ویژگی ها و دقت هایی را می طلبد که باید به آن ها اهمیت داد.»
بررسی نقش پدر در آثار مجیدی و حاتمی کیا
مطمئناً نخستین کارگردانی که در سینمای ایران، توجه ویژه ای به مقام پدر داشته، «مجید مجیدی» بوده است؛ کارگردانی که تقریباً در تمام کارهای خود، پدر را رکن داستان هایش قرار داده است. از «بدوک» که نخستین هنرآفرینی مجیدی در سینمای ایران محسوب می شود تا همین «آواز گنجشک ها» یی که آخرین فیلم اکران شده این کارگردان احساس گرای سینمای ایران بوده است. در تمامی این آثار، پدر نقشی بسیار کلیدی در حوادثدرام داشته و تعیین کننده خط سیر اصلی داستان است.

اما «ابراهیم حاتمی کیا» نیز با فاصله ای کیلومتری نسبت به مجیدی، سه گانه ای در مورد مقام پدر ساخته است. با وجودی که در کارهای حاتمی کیا نیز بارها به پدر اشاره شده اما «موج مرده» فیلمی است که او به شکلی کاربردی، به بیان دغدغه ها و وضعیت دیروز و امروز یک پدر می پردازد.
فیلم دیگر حاتمی کیا درباره مقام پدر به «بوی پیراهن یوسف» باز می گردد. فیلمی که حاتمی کیا مانند فیلم «رنگ خدا» از اله مان هایی انسانی در جهت بیان انسانیت پدر کمک می گیرد، جایی که پدر با این که همه خبر از زنده نبودن پسر رزمنده او می دهند اما او با دنیایی از اشتیاق هنوز منتظر بازگشت پسر خود است و در این راه چه راحت و زیبا با انسان هایی مانند خود همذات پنداری می کند.
و پایانگر این سه گانه، اثری خوش ساخت و احساسی تر به نسبت دوساخته اخیر است. «به نام پدر» آشکاراتر از دو فیلم قبلی، پدر را در وضعیت پاسخگویی به چراهای بسیاری قرار می دهد که برای دخترش و حتی همسرش پیش می آید.
البته پدر در دیگر آثار قبل و بعد این فیلم ها در سینمای حاتمی کیا نیز از درجه و اعتبار قابل توجهی برخوردار است به گونه ای که از همان فیلم «آژانس شیشه ای»، «ارتفاع پست» وحتی در اپیزودی از فیلم «دعوت»، حاتمی کیا اشاراتی قابل تامل به مقام پدر داشته است.
مهمترین وجه بارزی که سینمای حاتمی کیا با سینمای مجیدی در ارائه تصویر پدر دارد، شدت و ضعف های احساسی است. به گونه ای که در سینمای مجیدی، بیشتر سعی بر نشان دادن اکت هایی احساسی است و در سینمای حاتمی کیا، این موقعیت ها هستند که مورد توجه قرار می گیرند به عبارتی مجیدی مقام پدر را با توجه به بیانی احساسی به تصویر کشیده و از آن سو حاتمی کیا، سعی بر آن دارد تا این مقام شامخ را از طریق تکنیکی به مخاطب خود بشناساند.