فیلم سینمایی «گذشته»، جدیدترین ساخته اصغر فرهادی برای خبرنگاران در جشنواره فیلم کن رونمایی شد و پس از آن، نشست نقد و بررسی فیلم با حضور اصغر فرهادی، علی مصفا(بازیگر ایرانی فیلم)، برنیس بژو و طاها رحیم(دیگر بازیگران فیلم) برگزار شد.
فرهادی در ابتدای این نشست که به زبان فارسی سخن می گفت، در پاسخ به این که آیا از ابتدا قرار بوده فیلم «گذشته» در خارج از ایران اتفاق بیفتد، گفت: از ابتدا قرار بود این فیلم خارج از ایران اتفاق بیفتد. سفر مردی از ایران به کشوری دیگر که این سفر و بُعد دوری و مسافت برای من مهم بود.
او درباره ی این که چرا «پاریس» را انتخاب کرده است؟ ادامه داد: دلایل مختلفی داشت که مفصل است.
فرهادی در پاسخ به این که «چرا خانه این فیلم در کنار ریل راه آهن واقع شده و یک خانه قدیمی انتخاب شده است؟» بیان کرد: این ویژگی، اشاره ای به زمان و گذشته است. قطار نشانه ای از گذشت زمان و قدیمی بودن خانه به تم موجود در فیلم برمی گردد. البته خانه را در کنار شهر انتخاب کردم جون نمی خواستم معماری توریستی پاریس در فیلم غالب شود.
کارگردان «گذشته» سپس از کارکرد ریل راه آهن در فیلم دیگرش با نام «شهر زیبا» یاد کرد و گفت: آن خانه نیز در کنار ریل راه آهن بود اما کارکرد ریل راه آهن در فیلم «گذشته» با کارکردش در «شهر زیبا» فرق می کند.
فرهادی: همان فیلمساز قبلی هستم
علی مصفا، بازیگر ایرانی فیلم نیز که به زبان فرانسه جوابگوی خبرنگاران بود، دقایقی به فارسی صحبت کرد و گفت: این فیلم واقعا برای گروه ایرانی یک تجربه منحصر به فرد بود. ما با یک زبان دیگری کار می کردیم و گروه فرانسوی با زبان دیگری، اما ارتباطی که بینمان شکل گرفت از رابطه زبان فراتر بود و از مرحله زبان عبور کرد.
اصغر فرهادی در بخش دیگری از این نشست که درباره ی ملیت فیلمش سوال شد، توضیح داد: ملیت من ایرانی است. با عوض کردن جغرافیای فیلم هایم شکل فیلم سازی ام عوض نمی شود و من همان فیلمساز قبلی هستم. پاسخ به این که «ملیت این فیلم چگونه است؟» یک مقدار سخت است. تعیین ملیت در سینما کار سختی است. ملیت فیلم را تماشاگری که آن را می بیند مشخص می کند، هر تماشاگر می تواند فیلم را متعلق به ملیت خودش بداند.
پرسشی درباره سانسور
در ادامه این نشست درباره سانسور از فرهادی پرسیده شد که او پاسخ داد: سانسور دو نوع است؛ سانسور رسمی و یک سانسور بزرگتر که درون خودتان وجود دارد. سانسورِ درون شما ممکن است از وضعیت اجتماعی و اقتصادی ناشی شود. به هر حال اگر در خارج از کشور هم فیلم بسازیم بخشی از محدودیتی که خودمان هم به آن آگاه نیستیم وجود دارد؛ بنابراین بخشی از محدودیت ها در ذهن من وجود دارد اما آنها را به عنوان مانع نمی بینم بلکه برای گفتنشان راه خلاقانه ای پیدا می کنم.
می توان تمام عمر درباره خانواده فیلم ساخت
او در پاسخ به این که چرا خانواده را سوژه فیلم هایش می کند نیز بیان کرد: فکر می کنم خانواده می تواند کمک کند که ارتباط نزدیکی با تماشاگر داشته باشم. به هر حال همه تماشاگران مستقیم یا غیرمستقیم با خانواده زندگی می کنند.
فرهادی در عین حال گفت: رابطه بین آدمها و رابطه زن و مرد کهنترین رابطه بشری است ولی مشکلات همیشه تازه و نو است. معتقدم اگر همه عمرم را با بستر خانواده در فیلم هایم کار کنم باز جا دارد فیلم جدیدتری در این زمینه بسازم.
پیشنهاد هالیوود به فرهادی
فرهادی همچنین در پاسخ به این که آیا بعد از گرفتن اسکار، پیشنهادی برای ساختن فیلم در هالیوود داشته است، اظهار کرد: به هر حال پیشنهاد هایی مطرح شد و من به آنها هم فکر کردم، به گونه ای که قرار بود سراغ پروژه ای بروم که فیلمنامه و بازیگرش انتخاب شده و فقط من تکنسین آن بودم. بنا بر این نتوانستم درباره آنها تصمیم بگیرم. کاری که قبل از اینکه من حضور داشته باشم کسانی درباره اش تصمیم گرفته اند و به آنها هم گفتم اگر زمانی داستانی داشتم و آن را باور کردم و آن داستان در آمریکا می گذشت به آنها خبر خواهم داد.
او ادامه داد: در هالیوود فیلم های خوب و بد هست. نمی توان با یک کلمه همه فعالیت آنجا را سرکوب کرد. من می گذارم ببینم داستانی که به سراغم می آید چه می گوید. خودم را فیلمنامه نویس می دانم و بیشترین لذت را موقع نوشتن می برم، به همین دلیل دوست دارم فیلمنامه کامل باشد و بعد کار را شروع کنم. شاید برای بازیگران کار خطرناکی باشد ولی در عین حال احساس آزادی را به بازیگران می دهم و از آن ها می خواهم مسیری را که در نوشتن طی کرده ام از صفر شروع کنند، این باعثمی شود بازیگر احساس آزادی بکند.