احسان اسقایی: حدود چهاردهه پیش که مک‌ لوهان استاد مرکزمطالعات رسانه‌ای تورنتون، تئوری «دهکده جهانی» را بسط می‌داد. شاید هیچ گاه تصور نمی‌کرد که رسانه‌ها با رشد این چنینی حتی درکشورهای جهان سوم روبه‌رو شوند.

درجهان امروز که قدرت رسانه‌ها به اندازه‌ای است که با سلطه بر رسانه‌ها می‌توان حقایق دریک نقطه را درنقطه‌ای دیگر وارونه جلوه داد، دولت‌ها درچنین جهانی می‌کوشند که با شفاف نشان دادن عملکرد خود سدی محکم در برابر هرگونه شبهه افکنی مخالفان و رقبا ایجاد کنند. شفاف‌سازی مبتنی برقدرت رسانه‌ای به گونه‌ای است که جدی انگاشتن آن موجب می‌شود هرگونه جنگ روانی ازسوی مخالفان و حتی منتقدان دولت‌ها در همان لحظه طرح موضوع متوقف شود.

امروز جهان درحال عبور از مرز رسانه‌های جمعی و ورود به دنیای مجازی مبتنی بر رسانه‌های فردی است. درجهان پسارسانه‌های جمعی این بنیانهای فکری فردی است که نوع حرکت رسانه‌های جمعی را تعیین می‌کند لذا به نظر می‌رسد درچنین فضای رسانه‌ای باید به سوی نوعی خودآگاهی جمعی حرکت نمود تا مخاطبان شاهد وارونه جلوه دادن حقایق نباشند.

دولت و رسانه ملی

دولت‌ها از ابتدای انقلاب تا به امروز در بعد رسانه‌ای با فراز ونشیب‌های زیادی روبه رو بوده‌اند. دردولت سازندگی رابطه نسبتا خوب رئیس دولت با صدا وسیما به عنوان رسانه ملی مطلوب بود. دولت در آن سالها به برکت رسانه‌ای شدن خدماتش به خوبی توانست نوع عملکرد خود را با اقشارمختلف مردم درمیان بگذارد اما در دوران اصلاحات دولتمردان آن دولت نوک پیکان انتقاد خود را همواره متوجه صدا وسیما می‌کردند. واقعیت این بود که اگر به صورت موردی به دستاوردهای آن دولت در رسانه ملی اشاره‌ای می‌شد اما منتقدان نگرش‌های سیاسی، اقتصادی وفرهنگی دولت اصلاحات هر روز در قاب رسانه ملی حضور داشتند و شدیدترین نقدها را روانه دولت اصلاحات می‌کردند.

دردولت احمدی نژاد اما رسانه ملی سعی کرد نسبت به تحرکات دولت با دید مثبتی مواجه شود و تنها درچند مورد مناظره‌هایی میان تیم اقتصادی دولت نهم با اصلاحات برگزار و پخش شد و در سایر موارد، رسانه ملی تایید کننده برنامه‌های دولت بود. این رویه زمانی که به دولت روحانی رسید، هر چند رسانه ملی به مانند زمان دولت اصلاحات به محل رفت‌وآمد مخالفین دولت تبدیل نشد ولی رئیس دولت اعتدال نوع نگرش صدا وسیما به حوزه خبر و اطلاع‌رسانی را درحد عملکرد دولت نمی‌دانست. ضمن اینکه با رسانه ملی درنگرش‌های فرهنگی نیز دارای تفاوت دیدگاه است. به طوری که بسیاری استعفای رئیس قبلی صدا و سیما را ناشی ازعدم توجه دولت به تخصیص بودجه به این نهاد عریض و طویل رسانه‌ای می‌دانستند.

اطلاع‌رسانی دولت کارآمد نیست

دولت اعتدال دارای یک تیم رسانه‌ای کارآمد نیست. به عنوان نمونه درموضوع فیش‌های حقوقی میلیونی بنا به نظرکارشناسان اولا: حقوق‌های میلیونی خارج از اعتدال و عرف ازدولت قبل به دولت فعلی به ارث رسیده است. ثانیا: قوانین تجارت و نظام پرداخت هماهنگ نیزدارای مشکلاتی است که عملا اجازه پرداخت چنین حقوق هایی را می‌دهد ولی نوع عملکرد ضعیف تیم اطلاع‌رسانی دولت باعث شده است که مخالفان دولت با قدرت رسانه‌ای خود عملا همه مشکلات را به دولت روحانی نسبت دهند به طوری که این روزها دلواپسان دیگر برجام را رها کرده اند و به بسط ابعاد مختلف حقوق‌های میلیونی به منظور تضعیف دولت روحانی آن هم درحالتی که کمتر از یک سال تا انتخابات ریاست جمهوری باقی است، مشغول هستند. تا شاید از این طریق بدنه اصلاح طلب و پشتیبان روحانی را از دولت و عملکرد وی نا امید کنند.

 

اطلاع‌رسانی جدی گرفته می‌شود

در این زمینه غلامعباس توسلی استاد دانشگاه به «آرمان» گفت: «بر همگان مشخص شده که ریشه فساد‌های مالی بانکی و اخیرا حقوق‌های میلیونی برخی از مدیران اقتصادی در نظام اداری کشور است. ضمن این که عدم توجه دولت قبل به همین نظام اداری موجب گسترش فسادها درحدی شده است که برخی از مدیران مبالغ هنگفتی را به منظورحقوق و پاداش برای خود قرار داده‌اند.

 وی در مورد ضعف تیم اطلاع‌رسانی دولت اعلام کرد: نکته اصلی این است که به دلیل عدم توجه تیم اطلاع‌رسانی دولت به انتشار ریشه این حقوق‌ها و در اختیار قرار ندادن اخبار آن به مردم این احتمال وجود دارد که دولت روحانی به جای احمدی نژاد، مقصر این پرداخت‌ها در نظر مردم تصور شود. بنابراین رئیس دولت باید توجه داشته باشدکه تیم اطلاع‌رسانی وی نه دراین مورد بلکه درموارد دیگر هم ضعیف عمل می‌کند و گویا مخالفان دولت امر اطلاع‌رسانی را برعهده دارند.

 

دولت درانزوای رسانه‌ای است

مهدی مطهرنیا مجری سابق صدا و سیما وکارشناس رسانه نیز در این زمینه به«آرمان» گفت: امروزه دولت‌ها از یک سو تحت تاثیر فراگیر رسانه‌ها قرار دارند و از سوی دیگر اگر نتوانند مدیریت رسانه‌ها را برعهده بگیرند؛ تحت زعامت رسانه‌های رقیب باید زمینه‌های شکست و عقب نشینی خود را تجربه کنند. وی درمورد تیم رسانه‌ای و اطلاع‌رسانی دولت اذعان داشت: اساسا دولت‌ها دربعد اطلاع‌رسانی بعد از انقلاب اسلامی فراز ونشیب‌های زیادی را پشت سرگذاشته اند.

 روسای جمهور به دلیل نزدیکی رسانه ملی به آنها توانسته‌اند از وجوه گوناگون رسانه ملی بهره برده و تاثیرگذاری خاص خود را داشته باشند هنوز در خاطره تاریخی ایرانیان فیلم مسافرت‌های رئیس جمهور سابق با سرود سریال امام علی (ع) درذهن‌ها باقی مانده است. وی درمورد نگاه رسانه ملی به دولت روحانی اعلام کرد: امروز دولت روحانی مانند دولت اصلاحات دریک انزوای رسانه‌ای به سرمی برد وعلاوه برآن در تخریب رسانه‌ای رقیب نیز دست و پا می‌زند.

 دراین بازه است که تیم رسانه‌ای واطلاع‌رسانی دولت اهمیت دوچندانی برعهده دارد. در نتیجه تیم اطلاع‌رسانی دولت باید بسیارقدرتمند و دارای ویژگی‌هایی باشد که ازحداقل امکانات موجود حداکثر بهره‌برداری ممکن را به عمل آورد. به نظر می‌رسد که در وضعیت کنونی بنا به هردلیل این خروجی ازتیم اطلاع‌رسانی دولت دیده نمی‌شود و با دلیل فقدان این خروجی شاهد پیامدهای نامیمون آن درآینده نزدیک خواهیم بود.

دلیل موج سواری مخالفان، ناکارآمدی تیم رسانه‌ای دولت

علی صوفی، فعال سیاسی اصلاح طلب و عضو حزب اتحاد ملت در ارزیابی تیم اطلاع‌رسانی دولت عملکرد این تیم را درحد تحرکات دولت ندانست وی در این مورد به «آرمان» گفت: صاحب نظران حوزه رسانه معتقدند بخش اطلاع‌رسانی دولت فاقد ابزارهای کار آمد است و ابزارهایی که توسط دولت در امر اطلاع‌رسانی مورد استفاده قرار می‌گیرند محدود هستند. دولت تمام قدرت خود را در بعد اطلاع‌رسانی به روزنامه ایران منحصر کرده است و این روزنامه هم دارای تیراژ محدودی است.

امروز فضای مجازی قدرتمند است و رقبای دولت روحانی قدرت زیادی درفضای مجازی دارند و این در حالی است که تیم اطلاع‌رسانی دولت به فضای مجازی هیچ توجهی ندارد و این احتمال وجود دارد که به رغم عملکرد مثبت دولت در برخی از حوزه ها، مردم از عملکرد دولت در این زمینه اطلاعی نداشته باشند به عنوان نمونه تیم اطلاع‌رسانی دولت در زمینه اعلام ریشه‌های اصلی فیش‌های حقوقی در دولت قبل با قدرت عمل نکرده و مخالفان دولت در حال موج سواری بر این موضوع علیه دولت هستند.