آلودگی هوا عبارت است از وجود هر نوع آلاینده اعم از جامد، مایع، گاز و یا تشعشع پرتوزا و غیرپرتوزا در هوا و در مدت زمانی که کیفیت زندگی را برای انسان و دیگر جانداران به خطر اندازد و یا به آثار باستانی و اموال خسارت وارد آورد.

به جز آلاینده مونوکسید کربن، کسی به دلیل آلودگی هوا جان خود را از دست نمی‌دهد، اما آلودگی هوا می‌تواند بیماری‌های زمینه‌ای را در افراد تشدید کند و این تشدید ممکن است حتی سبب مرگ فرد شود.

کودکان، سالمندان، مادران باردار و مبتلایان به بیماری‌های قلبی-ریوی همچنین کسانی که آلرژی‌های فصلی یا محیطی دارند، گروه‌های در معرض خطر آلودگی هوا محسوب می‌شوند؛ از این رو این گروه‌ها باید از تردد در هوای آلوده جدا خودداری کنند.

آلودگی هوا، سبب افسردگی، کم حوصلگی، سستی و بی‌اشتهایی کودکان می‌شود و همچنین افرادی که بیشترین زمان مواجهه با آلودگی هوا را دارند مثل، ماموران راهنمایی و رانندگی، نیروهای اورژانس و هلال احمر بیشتر در معرض آسیب‌ها و خطرات ناشی از آلودگی هوا هستند.

با توجه به اینکه شهر تبریز ایام آلوده‌ای را پشت سر می‌گذارد از این رو توصیه‌های بهداشتی هنگام بروز پدیده آلودگی هوا بسیار مهم است؛ ورزش و فعالیت بدنی در فضای باز در چنین هوایی ممنوع بوده و این کار برای افراد مبتلا به آسم، دیابت، بیماری‌های قلبی یا مشکلات ریوی و تنفسی بهع مراتب خطرناکتر است.

شهروندان در شرایطی که هوا آلوده است از مایعات به خصوص مایعات گرم بیشتر استفاده کنند، چرا که خوردن مایعات عملکرد ریه را تسهیل می‌کند و همچنین یکی از توصیه‌های تغذیه‌ای در شرایط آلودگی هوا، مصرف شیر کم چرب است، زیرا کلسیم موجود در شیر از جذب سرب و فلزات سنگین موجود در هوای آلوده جلوگیری می‌کند.

میوه‌ها و سبزیجات تازه نیز با داشتن آب، املاح و انواع ویتامین‌ها برای دفع مسمومیت از بدن به ویژه مسمومیت ناشی از سرب بسیار مفید بوده و همچنین استفاده از ماسک‌های فیبری یا ماسک‌های فیلتردار طوری که دهان و بینی را بطور کامل پوشش دهد از راههای حفاظت در برابر ذرات معلق در هواست.

با توجه به اینکه ذرات ریز ناشی از آلودگی هوا روی سطح پوست می‌نشینند، از این رو باید هنگام شستشوی دست و صورت از آب خالی استفاده نکرده و همچنین در شرایط آلودگی هوا، مردم از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنند، چرا که استفاده از وسایل نقلیه عمومی از یک سو باعث کاهش ترافیک شده و از سوی دیگر سبب کاهش آلودگی هوا می‌شود.

علایم ناشی از آلودگی هوا مانند سردرد، استرس، خواب ‏آلودگی و... در صورت وجود گل و گیاه در خانه کاهش پیدا کرده و با وجود گیاهان، هوا تمیزتر شده و رطوبت هوا به طور طبیعی حفظ می‌شود، همچنین همشهریان در شرایط آلودگی هوا از مصرف سیگار و قلیان پرهیز کرده و از رفت و آمدهای غیرضروری در سطح شهر خودداری کنند.

همشهریان دقت کنند، که در صورت احساس سرفه و عطسه، به هیچ وجه از بروز آن جلوگیری نکرده و ازداروی ضد سرفه استفاده نکنند، چراکه این یک مکانیزم دفاعی جهت خروج ذرات، میکروب‌ها و آلودگی‌ها از بدن است؛ مصرف کم تر محرک‌های غذایی نیز مانند ادویه‌ها به خصوص فلفل یا نوشابه‌ها درمواقع آلودگی موثر است.

طبق اطلاعیه مرکز بهداشت تبریز؛ هنگام بروز پدیده آلودگی هوا، فضای داخل خانه هم به اندازه هوای بیرون خانه دچار آلودگی می‌شود برای جلوگیری از این کار بهتر است میزان حرارت وسیله گرمازا را در کمترین حد خود قرار داد تا هوای خانه عوض شود.

امید است با رعایت نکات گفته شده و عدم استفاده از خودروی شخصی به سلامت خود و دیگران در این هوای آلوده کمک کنیم.