نگران عادتهای فرزندانمان باشیم یا نه؟

بیشتر بچه ها عادتهایی دارند که ممکن است آزاردهنده باشد. اینجا به چهار مورد از رایج ترین این عادتها که والدین از آنها شکایت دارند پرداخته میشود:

۱ - ناخن جویدن

۲ - کندن وتاب دادن مو

۳ - انگشت شست مکیدن

۴ - انگشت فرو کردن توی دماغ

گرچه عادتهای بچه ها ممکن است والدین را نگران و یا آزرده خاطر کند اما باید آرامش خود را حفظ کرد زیرا این عادتها جزو مرحله ای از فرایند رشد است و نشان دهنده خطر و مشکل نیست.

عادت چیست؟

عادت یک نوع رفتار است که تکرار میشود و معمولا فرد این کار را نا خودآگاه انجام میدهد گرچه بچه ها ممکن است با لذت و شادی این عمل را نا خودآگاهانه انجام دهند اما والدینشان نگران آنها هستند و با دیدن این رفتار ناراحت میشوند.

اگر کودک شما دستش را توی دهانش گذاشته یا موهایش را تاب می دهد تعجب نکنید: عادتها مقطعه ای هستند.

اینجا به چند مورد از رایج ترین عادتها در بین کودکان و نوجوانان پرداخته میشود:

ناخن جویدن

ناخن جویدن یکی از رایج ترین عادتها در بین بچه هاست تحقیقات نشان می دهد که ۳۰تا ۶۰ درصد از بچه ها و نوجوانان ناخن هایشان را می جوند و گاهی ممکن است ناخن انگشت پا راهم بجوند.

پسرها و دخترها در سنهای پایین تر به یک اندازه عادت ناخن جویدن دارند اما در سنین بالاتر تعداد پسرها در این مورد بیشتر از دخترهاست.

تاب دادن و کندن مو

اکثر دختربچه ها موهایشان را تاب می دهند یا آنها رامی کَنند و دستشان را توی موهایشان می برند

در سنین پایین تر بچه ها عادت دارند به مو کندن اما وقتی بزرگتر میشوند اکثرا این عادت را ترک می کنند. بچه های کوچکتر می توانند زود تر این عادتها را ترک کنند اما کودکان و نوجوانانی که در سنین بالاتر به کندن مو و تاب دادن آن عادت کنند به سختی این عادت را ترک میکنند و می تواند نشان دهنده عواملی چون افسردگی –اظطراب – روان رنجوری وسواسی فکری باشد.

انگشت شست مکیدن

به نظر میرسد انگشت شست محبوبیت بیشتری برای مکیده شدن نسبت به انگشتای دیگر دارد یا اینکه خوشمزه تر است اما در واقع این ارجحیت به خاطر انتخاب تصادفی است و کودک در دوران نوزادی بیشتر این انگشت را در دهانش می برد. بعضی بچه ها انگشتان و یا دستانشان را می مکند.

بیشتر کودکان در سنین پایین این عادت را دارند و در واقع یک چهارم بچه های دو تا چهار سال انگشت شست خود را می مکند. بیشتر خردسالان این کار را برای آرامش و راحتی خود انجام می دهند. اما انگشت مکیدن زیاد و مکرر در بین کودکان بالای چهار تا پنج سال میتواند باعثمشکلاتی در دندانها(پیشامدگی دندانهای زبرین نسبت به دندانهای زیرین) و همچنین عفونت و آسیب دیدگی انگشتان شود.

انگشت فروکردن در دماغ

به نظر می رسد این عادت از دوران بچگی به دوران بزرگسالی هم کشیده میشود.

ممکن است باورش سخت باشد اما تحقیق سال ۱۹۹۵ در ارتباط با بزرگسالان نشان داد که %۹۱ افراد مرتبا توی دماغشان انگشت فرو می کنند.

عادت چرا بوجود می آید؟

چرا پسر شما انگشتانش را در دهانش می برد یا دخترتان موهایش را تاب می دهد. محققان اظهار دارند که از دلیل اصلی این عادتها مطمئن نیستند و شاید به این خاطر باشد که این رفتار برای بچه نتیجه و پی آمد مثبتی دارد. این رفتار ممکن است یک کودک خسته وکسل را سرگرم کند در واقع یک نوع سرگرمی برای او باشد و یا روشی برای کنار آمدن با اظطرابش. دفعه بعد که فرزندتان موهایش را کند یا تاب داد و یا ناخنش را جوید با خودتان فکر کنید ببینید آیا اخیرا استرس و تنشی به او وارد شده است اگر این طور باشد این رفتار فرزند شما تلاشی است برای رهایی ازاین تنش. از طرف دیگر بعضی بچه ها زمانیکه راحت هستند و در حال استراحتند به سوی این عادتها ترغیب میشوند مثلا وقتی که می خواهند بخوابند یا به موسیقی گوش می کنند. بعضی عادتها ممکن است به جا مانده از دوران طفولیت باشد.

در نوزادان انگشت مکیدن یک رفتار عادی و رایج است که به خوردن و سیر شدن مربوط میشود.

و به خاطر تداعی مثبت آن ممکن است به دوران کودکی هم کشیده شود.

شاید گفته شود ناخن جویدن فرزند تان آینه خود شما باشد. آیا شما ناخن می جوید؟ تحقیقات نشان می دهد ناخن جویدن ممکن است ارثی باشد.

بعضی بچه ها برای جلب توجه والدین ترغیب میشوند که اینگونه عمل کنند.

بعضی بچه ها به خاطر بی توجهی والدینشان نسبت به آنها به عادتهای آزاردهنده ای تمایل پیدا می کنند چون می دانند اینطوری والدینشان را وادار به واکنش کنند و در واقع آنها را تحریک می کنند.

چگونه با او کمک کنیم عادتش را ترک کند؟

خبر خوب این است که اکثر این عادتها با بزرگ شدن بچه ها و رسیدن به سن مدرسه از بین می روند. اما اگر شما فکر می کنید زمان آن است که به فرزندتان کمک کنید که دست از عادتهایش بردارد به این مراحل توجه کنید:

با ملایمت به او بگویید که این رفتارش را دوست ندارید و دلیلش را هم توضیح دهید. این روش برای بچه های ۳ یا ۴ ساله مناسب است و آنها را از این مشکل آگاه کنید. می توانید به او بگویید((دوست ندارم ناخنهایت را بجوی کار خوبی نیست می تونی دیگه انجامش ندی)).

خیلی مهم است که دفعه بعد که او را درحال جویدن ناخنهایش دیدید سرزنشش نکنید وشروع به سخنرانی نکنید. تنبیه، ریشخند و انتقاد کار را خرابتر می کند.

او را در مسیر ترک عادت قرار دهیداگر بچه ۵ ساله شما با گریه به خانه آمد و گفت توی مهدکودک به خاطر ناخن جویدنش مورد تمسخر قرار گرفته بدانید در واقع در خواست کمک از شما دارد. والدین می توانند از او بپرسند چه چیزی می تواند به او کمک کند که این عادت را ترک کند یا آیا می خواهد که دست از این کار بکشد. به کمک هم روشهایی را برای ترک این عادت مورد بحثوبررسی قرار دهید.

یک کار دیگر را پیشنهاد کنید. برای مثال اگر فرزند شما در حال ناخن جویدن است به جای اینکه به او بگویید((ناخن نجو! بهتر است بگویید بیا با انگشتامون بازی کنیم)) این کار باعثمیشود از این عادت خود مطلع شده. یا توجه او را به چیزی جلب کنید یا سرگرمش کنید مثلا از او بخواهید در کار آشپزخانه کمکتان کند یا یک کار هنری انجام دهد.

به خاطر خودداری و خویشتن داریش تشویقش کنید. برای مثال به او بگویید در قبال بلند شدن ناخنهاش اجازه می دهی که لا ک بزند. یا هر وقت پسرتان از مکیدن انگشتش خودداری کرد تشویقش کنید ویک جایزه کوچک به عنوان پاداش به او بدهید.

در تشویق کردن و پاداش دادن ثابت قدم و راسخ باشید. اگر شما به رفتارهای خوب و مثبتش بی توجه شوید ممکن است به مرور زمان رفتارهای مثبتش را ترک کند درواقع ممکن است قبل از اینکه رفتار خوبی شکل بگیرد از بین برود.

برای موفقیت بهتردر این باره لازم است بچه ها برای ترک عادت تشویق و ترغیب شوند و چون عادت زمان می برد که شکل بگیرد جایگزینی آن با یک رفتار دیگر هم طول می کشد، پس باید صبور بود.

چه موقع یک عادت، دیگر عادت نیست؟

در برخی موارد عادت دلایل روحی و جسمانی دارد مثلا بچه هایی که عادت دارند دست توی دماغشان ببرند ممکن است در دماغشان چیزی فرو رفته باشد و این عادتها خودشان باعثعوارض بهداشتی می شود مثل:

خون دماغ شدن بچه هایی که عادت دارند دست توی دماغشان ببرند

عفونت ناخن در بچه هایی که ناخن می جوند

مشکلات دندانی و یا عفونت انگشتان در بچه هایی که انگشت می مکند

وقتی که عادت تاثیرات منفی روی روابط اجتماعی و انجام فعالیتهای روزانه داشته باشد ممکن است دیگر یک عادت ساده نباشد.

کودکانی که در سنین بالاتر انگشت شست خود را می مکند ممکن است بطور قابل ملاحظه ای نگران و مظطرب باشند.

اگر بچه ای در مدرسه مورد تمسخر قرار می گیرد یا به سختی حرف می زند به خاطر اینکه نمی خواهد دستش را از توی دهنش بیرون آورد در واقع این رفتار او یک عادت ساده نیست و چیزی فراتر از آن است. بچه ای که موهایش رامی کند ممکن است وسواس موکنی داشته باشد که باعثکاهش وآسیب رساندن به مو میشود این عمل او واکنشی به وسواس فکری است.

گرچه بیشتر این عادات مشکلات جدی بوجود نمی آورند و با بزرگ شدن کودک رفع میشود اما اگر نگران عادتهای کودک خود هستید به پزشک مراجعه کنید.

مترجم: سادات آهوان