پدر هم بدش نمی آمد؛ به هرحال شمال رفتن خرجش کمتر از خیلی جاهای دیگر می شد. بار و بندیل را بستند؛ چمدان بزرگ، چندتا کوله پشتی، مقداری خوراکی و غذا، وسایل بازی و یک قایق بادی. در راه شمال پسر بزرگ تر با پدر طی کرد هرجا که باشند باید دریا هم بروند. به شمال رسیدند و الوعده وفا. راه ساحل آنچنان نزدیک هم نبود ولی بچه ها به شوق شن بازی ساحل و شنا در دریا اهل سفر شده بودند. قایق بادی را باد کردند و راه ساحل را در پیش گرفتند. پرچم سفید و وجود پارکینگ با نرخ ساعتی ۲هزار تومان نشان از منطقه شنا آزاد می داد. ساحل تمیز نبود. وجود دو دوش آب سرد در وسط ۳دیوار بلوکی حداقل این امید را به پدر خانواده می داد که بچه ها با پاهای شنی به خودرو برنمی گردند. بچه ها بی محابا دل به دریا زدند. کمی گذشت. پسر بزرگ تر برای اینکه خودی نشان دهد و از موج های کوچک نزدیک ساحل فاصله بگیرد، از ساحل دور شد. پدر فریاد می زد که برگردد اما او صدایی نمی شنید. پسر، نقطه شد و بعد ناپدید. آنقدر گذشت تا پدر تنها راهش خبر کردن ناجیان غریق بود. ناجیان قایق موتوری را روشن کردند. کارشان را خوب بلد بودند؛ خیلی زود برگشتند، با پیکر بی جان پسر!

هرساله با فرا رسیدن موج گرما، موج زیادی از مردم راهی استان های حاشیه دریای خزر می شوند تا برای فرار از گرما هم که شده تنی به آب بزنند و در این میان تعداد زیادی از افراد جان خود را از دست می دهند. چند سالی می شود که برای امنیت جان مسافران و شناگران دریا و رفاه آنها طرحی به نام سالم سازی دریا در فصل گرما اجرا می شود ولی گزارش ها و شواهد نشان می دهد که این طرح با کمبود ها و نواقص بسیاری روبه روست. به همین خاطر همچنان آمار قربانیان دریای خزر بالاست و با غرق شدگانی که امسال و در نخستین روزهای گرم سال به ثبت رسیده باید منتظر یک فاجعه دیگر در این زمینه باشیم. برای اثبات این موضوع کافی است به آخرین آماری که برای ۲ استان مازندران و گیلان اعلام شده توجه کنیم.

استان مازندران:از ابتدای خردادماه تا ۲۵تیرماه امسال ۷۸نفر در سواحل مازندران غرق شدند و ۸۸۰نفر هم توسط ناجیان غریق نجات یافتند.

استان گیلان:در ۳ماه بهار و ۱۵روز اول تیرماه(۱۰۸روز) ۲۹نفر در گیلان غرق شده ‏اند که تمامی این غرق شدگی‏ ها خارج از طرح سالم ‏سازی دریا بوده است.

کمبود مناطق بی خطر

بررسی ها نشان می دهد که بیشترین میزان غرق شدگی ها در خارج از محدوده طرح سالم سازی سواحل دریا رخ داده به طوری که از ۹۲ مورد غرق شدگی ۳ماه بهار و ۱۰روز نخست تابستان ۷۱ مورد یعنی نزدیک به ۷۷درصد در خارج از طرح سالم سازی دریا حادثشده است. اگرچه این مسئله می تواند نشان دهد که هنوز فرهنگ استفاده از دریا آنطور که باید و شاید نهادینه نشده اما باید قبول کرد که غرق شدن تعداد زیادی از افراد در مناطق ممنوعه شنا حاکی از آن است که مناطق بی خطر برای شنا در سواحل دریا بسیار کم است. این در حالی است که در بسیاری از نقاط دنیا مردم از دریا و ساحل به عنوان یکی از مناطق گردشی و تفریحی استفاده می کنند اما تلفات اینچنینی ندارند.

فرامرز نقیبی، نماینده مازندران در شورای عالی استان و رئیس شورای شهر ساری در این باره می گوید: در طول سال بیش از ۴ تا ۵ ماه مراجعه کننده به دریا نداریم اما در این مدت اندک آنقدر حجم گردشگر بالاست که ساحل های امن شده جوابگوی میزان گردشگران نیست. وی با ابراز تأسف از حادثه تلخ مرگ ۶دانش آموز در ساحل نور خاطرنشان می کند: غرق شدن دانش آموزان رسانه ای شد البته باید بگویم که هر ساله تعداد افراد غرق شده در دریا افزایش می یابد اما کسی برنامه ای برای این مسئله ندارد.

اگرچه این روزها در ماه مبارک رمضان هستیم اما اینکه مسئولان بخواهند در مورد شنا کردن افراد خارج از طرح های سالم سازی بی تفاوت عمل کنند مورد قبول نیست. پیش از شروع ماه مبارک، مجریان امنیتی برخی از شهرستان های شمالی اعلام کردند که طرح سالم سازی تعطیل بوده و شنا در دریا ممنوع است. البته مأموران در مناطقی که سالم سازی شده است برای جلوگیری از ورود افراد به دریا حضور دارند اما در نقاط کور و شنا ممنوع مأموران و ناجیان غریق حضور نخواهند داشت. حال نکته اینجاست کودکانی که به شنا در دریا علاقه فراوان دارند و هنوز به سن بلوغ نرسیده اند اگر به هر ترتیبی وارد دریا شوند، مسئولیتشان بر عهده چه کسی خواهد بود و چه فردی آنها را به خطر آگاه می کند؟ شایان ذکر است که گزارش ها نشان می دهد در طول ماه مبارک رمضان امسال تا به حال چند نفر جان خود را در دریا از دست داده اند و اگر مسئولان با نگاه واقع بینانه تری به این موضوع نگاه کنند کمتر این اتفاق دلخراش رخ می دهد.

سالم سازی غیرواقعی و پرداخت نشدن حقوق ناجیان

هنوز بسیاری از ناجیان غریق از پرداخت نشدن بموقع حقوق ناچیز خود در سال گذشته شاکی هستند و انگیزه لازم را برای کار ندارند اما مسئولان باز هم مدعی هستند که طرح سالم سازی به شکل صحیح و بهتر از گذشته در حال اجراست. طبق جدول «حق الزحمه ناجیان غریق اماکن آبی» در سال جاری که حدود ۱۵درصد به حقوق ناجیان اضافه شده، یک نجات غریق با درجه و تجربه متوسط ماهانه کمتر از ۵۵۰هزار تومان حقوق می گیرد. رئیس فعلی شورای شهر ساری نیز با تأیید این موضوع و با انتقاد از عدم اجرای درست طرح سالم سازی دریا اظهار می دارد: آغاز طرح مذکور ۵۰بار از طریق رسانه ملی نشان داده شده اما این طرح به طور کامل و واقعی اجرایی نشده است. مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری مازندران نیز با بیان اینکه در بحثتسهیلات و بودجه ها ردیف اعتباری مشخصی برای طرح سالم سازی دریا وجود ندارد خاطرنشان می کند: خدمات مازندران در این بخش، کشوری است و امکانات و زیر ساخت ها به همان شکلی که در گذشته وجود داشته و با همان روند پیش می رود.

مرگ پس از نجات!

برخی از طرح های سالم سازی شده، فاقد راه های دسترسی مناسب به توقفگاه خودرو، استراحتگاه مناسب و ایمن برای مسافران و گردشگران هستند. این بدان معناست که چنانچه فردی از غرق شدن در دریا نجات یابد، امکانات لازم برای بازیابی وی و رساندن سریعش به مراکز درمانی وجود ندارد و باید به همان تجربه ناجیان غریق اکتفا کرد. برای همین مورد می توان به مرگ یک جوان نوشهری اشاره کرد که با وجود علائم حیاتی پس از یک ساعت نجات از دریا، در ساحل جان داد. شاهد عینی این حادثه به مهر گفت: در ساحل سیترا متوجه شدم یک نفر در دریا در حال غرق شدن است و دقایقی بعد با کمک برخی افراد و پرسنل نجات غریق پلاژ شهرداری، وی از دریا بیرون کشیده شد.

احمد ابراهیم پور افزود: به رغم اینکه یک ساعت از کشیدن این غریق و امدادهای اولیه گذشته بود، متأسفانه اورژانس در محل حادثه حضور نیافت؛ به نحوی که خانواده متوفی مجبور شدند با یک خودروی سواری جسد را به بیمارستان انتقال دهند. سیدحیدر سیدآقایی، رئیس اورژانس ۱۱۵ نوشهر با اذعان به تأخیر دررسیدگی به این حادثه گفت: اورژانس ۱۱۵ نوشهر تنها دارای یک خودروی آمبولانس بوده و نمی توان با یک خودرو به تمام شهرستان، خدمات اورژانسی ارائه کرد. رئیس هیأت نجات غریق غرب مازندران نیز درخصوص حادثه غرق شدن جوان نوشهری گفت: درصورتی که اورژانس ۱۱۵ به موقع حضور می یافت، با انجام اقدامات اولیه درمانی نظیر احیا و اکسیژن تراپی و شوک، احتمال نجات حادثه دیده از مرگ وجود داشت. حجت کیمیایی راد افزود: درحالی که هر روز شاهد افزایش میزان مسافرت به شهرستان های غرب مازندران برای استفاده از طرح های سالم سازی دریا هستیم اما متأسفانه هنوز مسئولان دغدغه ای برای تخصیص تجهیزات اولیه ندارند. وی با هشدار به مسئولان استانی در پرداخت حقوق ناجیان اظهار داشت: به علت پرداخت نشدن کامل حقوق غریق نجات ها در سال گذشته، امسال اکثر نقاط حادثه خیز بدون حضور ناجیان در حال فعالیت است که می تواند آمار غرقی ها را در غرب استان به شدت افزایش دهد.

نمونه دیگر تأیید کمبود امکانات و نجات غریق در سواحل شمالی، مرگ نجات غریقی در سواحل انزلی است که پس از آنکه ۳نفر را به تنهایی نجات داد به علت فشار بیش از اندازه، دچار ایست قلبی شد و متأسفانه این ناجی غریق در ساحل جان داد.

تخریب ساحل

در چند سال اخیر روند رو به رشد ساخت وساز و کشاندن ساختمان ها به سواحل هم مزید بر علت شده تا این دریا روی آسایش به خود نبیند. سازمان های متولی امر اعم از محیط زیست، منابع طبیعی و میراثفرهنگی و گردشگری هم هنوز نتوانسته اند آنطور که شایسته است مانع تخریب ساحل شوند. طی سال های اخیر در برخی از مناطق ساحلی سنگ های بزرگی قرار داده شده که از ورود افراد به دریا جلوگیری می کند اما آیا این به تنهایی می تواند مانع از غرق شدن افراد شود؟ پاسخ این سؤال مطمئنا منفی است چراکه بهره مندی از دریا یکی از انگیزه های مسافران برای سفر به شمال کشور است و علاوه بر این همین سنگ ها که بر اثر مرور زمان خزه دار می شوند خود می توانند به خطر بیفزایند. در ضمن هنوز هم در شمال کشور چاه های آبی وجود دارند که بر اثر بالا آمدن آب دریا به زیر آب می روند و خطر غرق شدن شناگران در آنها وجود دارد.

امکانات مناسب؛ مختص دولتی ها

فارس طی گزارشی مطرح کرد که طرح آزادسازی سواحل در مازندران یکی از مصوبات دولت در استان مازندران بود تا براساس آن امکان استفاده از سواحل برای مردم فراهم شود. اما اکنون هنوز سواحل نه تنها به صورت کامل آزاد نشده اند بلکه بعضی از ادارات و نهادها نیز که در سواحل پلاژ داشتند و با امکانات سواحل را محصور کرده بودند، حصارهای سفت و سختی بر ساحل بسته اند. در ساحل فرح آباد ساری، پلاژهای همه ادارات دولتی با تابلو و سردر های این ادارات دیده می شود؛ که نگهبانی نشسته تا مبادا احدی از مردم وارد پلاژ شود، آخر امکانات آن دولتی است و مردمی که روزی دل به عمومی شدن این امکانات بسته بودند، نمی توانند از آن استفاده کنند.

براساس این گزارش، در پلاژهای ساحل دریا در مرکز استان مازندران به صورت معمول ادارات جهاد کشاورزی، اقتصاد و دارایی، وزارت کشور، راه و ترابری، آموزش و پرورش و… امکانات بسیار فراوانی دارند با ویلاهای کوچک و بزرگ حتی با سقف های خیلی زیبا، محوطه تمیز و پوشیده از چمن و درختان سرسبز. نسیم خنک ساحل تنها به مقامات دولتی و خانواده آنها می وزد.

پرداخت نشدن هزینه ها در گیلان

به نظر می رسد که در استان گیلان نیز کمبودها دست کمی از استان مازندران ندارد. تا آنجا که رئیس پلیس امنیت عمومی گیلان خواستار افزایش طرح های سالم سازی دریا به منظور پاسخگویی به نیاز گردشگران در این استان شده است. مهرداد مهرگان گفت: تمام نقاط دریا خطرآفرین بوده و بعضی نقاط شنا ممنوع اعلام شده است. وی به شناسایی نقاط مستعد برای اجرای طرح های سالم سازی دریا در گیلان اشاره کرد و افزود: آمادگی برطرف شدن مشکل قضایی طرح های سالم سازی دریا در شهرستان ها وجود دارد. مهرگان با بیان اینکه طرح های سالم سازی دریا باید ساعت فعالیت مشخص داشته باشند، تصریح کرد: صلاحیت مجریان طرح های سالم سازی دریا باید به تأیید نیروی انتظامی برسد. مدیرعامل جمعیت هلال احمر گیلان نیز خواستار پرداخت هزینه های جمعیت هلال احمر در ساحل گیلان شد و افزود: چنین هزینه هایی سرمایه گذاری برای حفظ جان انسان هاست. محمدحسن یزدان پناه هزینه استقرار نیروهای جمعیت هلال احمر در ساحل گیلان را۱/۵ میلیارد تومان برای تابستان امسال برآورد کرد و یادآور شد: تاکنون هیچ ریالی به جمعیت هلال احمر استان پرداخت نشده است. وی جت اسکی و جلیقه نجات را کالای سرمایه ای برای نجات جان انسان ها عنوان کرد. در این خصوص می توان به نحوه فعالیت برخی از مجریان کرایه جت اسکی اشاره کرد که سلامت وسیله(جت اسکی) برایشان از جان و امنیت مشتریان اهمیت بیشتری دارد. این مجریان برای تضمین بازگشت جت اسکی به صورت سالم مبلغ بالایی را از فرد گرو می گیرند اما جلیقه های کهنه و پانچوی پاره(لباس جت اسکی سواری مخصوص بانوان) را در اختیار متقاضیان قرار می دهند.