اقتصاد ایران در رکود به سر می برد و هر چند عدد تورم کم شده اما تغییری در سبد خانوارها و وضعیت معیشتی مردم ایجاد نشده است تا مردمی که در انتظار بهبود اوضاع اقتصادی بعد از اجرایی شدن برجام بودند، کم کم بی اعتمادی به برجام را آغاز کنند و از وعده های دولت یازدهم نا امید شوند.

به گزارش راه نو، این در حالی است که دولت تدبیر که با شعار شفافیت آماری به کارزار انتخابات یازدهم آمد، بسیاری از آمارهای اقتصادی مانند آمار چک برگشتی ورشد اقتصادی را محرمانه کرد. آماری که نشانه بهبود یا بدتر شدن وضعیت اقتصادی کشور هستند.

در واقع می توان گفت هر چه عدد رشد اقتصادی بیشتر باشد، وضعیت تولید و صنعت کشور بهبود یافته است و هر چه آمار چک برگشتی کمتر باشد، یعنی رونق به بازارهای اقتصادی بازگشته و سرمایه داران به بازار اعتماد می کنند.

چک برگشتی از جه زمانی محرمانه شد؟

این در حالی است که از اوایل سال 94 آمار چک های برگشتی از سایت بانک مرکزی حذف شده است و این در حالی است که دولت حسن روحانی با وعده شفافیت آماری روی کار آمد. دولت یازدهمی ها همواره دولت محمود احمدی نژاد را به دلیل آنچه که "شفافیت نبودن آمار اقتصادی" می نامیدند، نقد می کردند اما در اقدامی مشابه، ماه ها بود که نسبت به حذف آمار چک‌های برگشتی از گزارش‌های ماهانه خود اقدام کرده اند.

آخرین آمار بانک مرکزی از چک‌های برگشتی مربوط به آذرماه سال گذشته می‌شد. این آمار، روند رو به رشد چک‌های برگشتی را خبر می‌داد؛ به طوری که در آذرماه 546 هزار برگ سند به مبلغی حدود 7.8 هزار میلیارد تومان در اتاق پایاپای اسناد بانکی برگشت داده شد. درواقع، آمار چک‌های برگشتی در آذرماه 93 نسبت به آذرماه سال 92 از نظر تعداد 25.8 درصد و از جهت مبلغ 72.4 درصد افزایش را نشان می‌دهد که خود نشانه ای جدی از رکود بازار است.

با بالا گرفتن انتقادها در خصوص عدم شفافیت آماری دولت اما سرانجام دولتی ها آمار چک های برگشتی را نصفه و نیمه اعلام کرده اند. بانک مرکزی، وضعیت چک‌های مبادله شده از نظر تعداد و مبلغ در مقطع ده ماهه دی‌ماه 1393 تا مهرماه 1394 به ترتیب 267 میلیون فقره و 5636 هزار میلیارد تومان با میانگین مبلغ 7/ 13 میلیون تومان است. از این تعداد، جمعا 8/ 7 میلیون فقره چک‌ به مبلغ 94 هزار میلیارد تومان با میانگین مبلغ 12 میلیون تومان، چک برگشتی بوده است.

چک برگشتی و تاثیر آن بر بازار

با توجه به این آمار می توان گفت رکود همچنان بر اقتصاد کشور حاکم است چرا که چه کاهش رد و بدل کردن چک در بازار و چه افزایش آمار چک های برگشتی، نشان دهنده حاکم شدن رکود اقتصادی بر بازار است. بی تردید می توان گفت که کاهش ارزش چک و بی اعتبار شدن آن در بازار موجب افزایش میزان مبادلات نقدی در کشور می‌شود و این امر مشکلاتی را در اقتصاد به وجود می‌آورد. اولین آن افزایش نقدینگی است که با افزایش تورم ارتباط مستقیم دارد. از سوی دیگر، افزایش چک برگشتی هم باعث بی‌اعتباری چک و بازار و البته بی اعتمادی مردم می‌شود.

در این میان بانک مرکزی سعی دارد با رونمایی طرح های جدید و مدرن اعتبار را به چک باز گرداند. به عنوان مثال امسال بانک مرکزی از طرحی به نام "صیاد" رونمایی کرد. بر اساس آن علاوه بر اقلام اطلاعاتی، یک بارکد دوبُعدی روی چک تعبیه می‌شود که بسیاری از اطلاعات را به غیر از مبلغ و تاریخ صدور چک را در خود جای می‌دهد. بانک‌ها می توانند از طریق بارکدخوان‌ چک ‌ها را پردازش کنند.

همچنین، به گفته مسئولان در بانک مرکزی تا پنج سال آینده قرار است، چک‌های الکترونیکی نیز وارد نظام بانکداری کشور شود. علاوه بر این، بانک مرکزی در آذر ماه و در پی اعلام 38 میلیون حساب بانکی راکد، مقرر کرد هر فرد در هر بانک تنها می‌تواند یک حساب کددار داشته باشد و باید دید با این تدابیر اعتبار به چک در بازار باز می گردد یا خیر؟