کارگزاری اردیبهشت ایرانیان: بازار امروز در پی انتشار چند خبر خوب و امیدبخش، روز مثبتی را پشت سر گذراند و توانست با خیز ۷۳ واحدی بار دیگر قله ۶۳ هزار واحدی را فتح کند. اعلام پیشنهاد بانکها برای کاهش نرخ سود سپرده بانکی به سقف ۱۸ درصدی از اول آذر ماه جاری و آشکار شدن ابعاد و نحوه اجرایی بسته خروج از رکود توسط دولت، از محرکان اصلی تقویت و حرکت رو به جلوی بازار بودند. البته محمدرضا پورابراهیمی گفته: شورای هماهنگی بانک ها به عنوان یک تشکل صنفی در موضوع کاهش یا افزایش سود بانکی تنها نظر خود را اعلام کرده و مصوبه ای در این خصوص در کار نبوده است. عضو ناظر شورای پول و اعتبار، هرگونه تصمیم در این خصوص را نیازمند اعلام رسمی شورای پول و اعتبار دانسته و افزوده: البته اینکه مدیران عامل بانک های خصوصی و دولتی، بر سر کاهش نرخ سود سپرده توافق کرده باشند خیلی خوب است؛ اما همواره عملیات اجرایی آن سخت تر از توافق است؛ چرا که حتی آن کاهش ۲ درصدی که ابتدای سال در اردیبهشت توافق شد، اجرایی نشد. لذا پورابرتا زمانی که الزامات کاهش سود تسهیلات یا سپرده های بانکی اجرایی نشود، به نظر می رسد حتی موضوع کاهش در صورت قطعیت هم چندان نمی تواند مبنای تصمیم باشد.
و اما هنوز نسبت به دامنه تاثیرگذاری بسته مزبور و نحوه اعطای وام خودرو مباحثزیادی وجود دارد. به نظر می رسد همچنان هدف رونق و اشتغال در اولویت های سیاستگذاران قرار نگرفته است و هنوز هدف قبلی که مبتنی بر کنترل تورم بود، مد نظر عمده تصمیم گیران و دولتمردان است. این پیشفرض که با رفع تحریم ها مشکل رونق و اشتغال نیز حل می گردد، دیگر طرفدار چندانی ندارد. اگر چه هنوز چند ماهی به عملی شدن رفع تحریم ها مانده و بسیاری از فعالان بازار و سرمایه گذاران منتظر اثربخشی و ضریب نفوذ این موضوع بر اقتصاد کشور و خروج از وضعیت مزمن رکودی فعلی هستند.

کارنامه امروز بازار: ارزش معاملات امروز در بورس تهران در حالی بالغ بر ۱۶۷.۷۴ میلیارد تومان بود که بیش از ۱۰۰.۸۴ میلیارد تومان از آن در بخش بورس و مابقی به ارزش ۶۶.۹۰ میلیارد تومان در فرابورس صورت گرفت. شاخص کل نیز توانست با انتشار اخبار خوب واصله از یک سو و حمایت مسئولان از بازار، بار دیگر به فتح کانال ۶۳ هزار واحدی نائل آید و روزی نسبتأ خوب را برای فعالان بازار رقم زند. و اما بیشترین تاثیر مثبت در شاخص را نمادهایی چون فارس، تاپیکو، خودرو … بر جای گذاشتند در حالیکه بیشترین تاثیر منفی در شاخص از کاهش قیمتی سهام حکشتی، شبندر، وبصادر … صورت گرفت. و نمادهای قپیرا، شخارک، سدشتح، وتوس، سکارون … متوقف شدند. در حالیکه دو نماد بالاس و خفنآور بازگشایی شدند.

در ارتباط با تحولات بازار نفت: پانزده ماه از شروع سقوط آزاد قیمت نفت می گذرد، و در این مدت بهای هر بشکه نفت از بیش از ۱۰۰ دلار به کمتر از ۵۰ دلارکاهش پیدا کرده است. در این بین همچنان نگاه ها به اوپک معطوف شده که آیا تدبیری برای افزایش قیمت نفت خواهد کرد یا خیر. حدود یک سال پیش بود که اوپک تصمیم گرفت با وجود افت قیمت و تضعیف رشد تقاضا(متاثر از کند شدن رشد اقتصادی چین)، سطح تولید را کاهش نداده، بلکه مترصد بازپس گیری سهم و تاثیر پیشین خود در بازارهای بین المللی نفت باشد. این استراتژی اوپک در سایه تداوم روند کاهش قیمت نفت، منجر به ورشکستگی و خروج تولید کنندگان پرهزینه(شیل و آب های عمیق) از بازار در یک سو، و تعلیق یا تاخیر پروژه های خارج از اوپک در سوی دیگر شده است. مطالعات موسسه های تحقیقاتی حکایت از تعلیق ۲۲۰ میلیارد دلاری سرمایه گذاری مربوط به سال های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ در مناطق مختلف دنیا دارد. اما ارزانی طلای سیاه گریبان اقتصاد وابسته به نفت اعضای اوپک را نیز گرفته است. اظهارنظرهای دولتمردان، جلسات اضطراری پی در پی و درخواست اجلاس تولید کنندگان از سوی برخی اعضا شواهدی آشکار بر این مطلب هستند. در این میان هیچ یک از اعضای اوپک بر این باور نیست که کاهش تولید خود، به افزایش درآمد کوتاه یا درازمدت خواهد.

در گروه بانکی: در جلسه امروز صبح مدیران عامل بانک ها دولتی و خصوصی پیشنهاد شد که بهتر است نرخ سود سپرده های بانکی یک ساله از ۲۰ درصد به ۱۸ درصد کاهش پیدا کند. در این جلسه در مورد نرخ سایر سپرده ها(زیر یک سال) بحثی نشد و قاعدتا بانک ها مجازند در مورد نرخ سایر سپرده ها طبق تشخیص خود عمل کنند. گویا این مدیران همچنین پیشنهاد داده اند نرخ تسهیلات در بازار بین بین بانکی به حداکثر ۲۴ درصد کاهش پیدا کند. مدیر عامل بانک سپه در این پاسخ به این سوال که: آیا این تصمیم با نظر شورای پول و اعتبار بوده و آیا این نهاد با توافق بانک ها همراه خواهد شد یا خیر؟ پاسخ داده: شورای پول و اعتبار در صورت پایبندی همه بانک ها به این توافق و عدم سراریز شدن منابع بانک ها به موسسات اعتباری غیر مجاز با نرخ های سود غیر منطقی و بالا و همچنین در صورت تثبیت این نرخ در نظام بانکی و عرضه و تقاضای منطقی، با کاهش ۲ درصدی نرخ سود و سپرده بین بانکی موافقت خواهد کرد. وی با بیان اینکه بانک مرکزی هم طی هفته های اخیر تسهیلات جالبی را برای بانک های معتبر تخصیص داده، درباره آثار کاهش نرخ سود بانکی بر بازارها هم اظهار داشته: برخلاف برخی که گمان می کنند با کاهش نرخ سود بانکی، منابع مالی از بانک ها خارج شده و به ضرر بانک ها تمام می شود، باید گفت کاهش نرخ سود اولا " موجب تغییر سپرده گذاری از دوره بلندمدت به کوتاه مدت خواهد شد. دوما " منابع سپرده گذاران به فرض حرکت به سمت سایر بازارها، همچنان در بانک ها باقی خواهد ماند. سوما " با کاهش نرخ سود بانکی، بهای تمام شده پول بانک ها هم کاهش و موجب افزایش گردش مالی و رفع موانع و در نتیجه بهبود سودآوری خواهد شد. وی با اشاره به آزاد شدن منابع مالی بانک ها نزد بانک مرکزی گفته: با این حال با توجه به شرایط نیمه اول سال، آثار کاهش سود بانکی در صنعت بانکداری در صورت های مالی سال جاری چندان محسوس نخواهد بود اما می توان به آینده مثبت صنعت در سال ۹۵ و به شرط رعایت همه بانک ها و موسسات در پرداخت سود، امیدوار داشت. این درحالی است که احتمال دارد نرخ ارز در کوتاه مدت با رشد مواجه شود ولی باید منتظر تصمیم دولت در این بازار و مکانیزم عرضه و تقاضا بود. وی در پاسخ به دیگر سئوال مبنی بر اینکه با این اوصاف، کاهش ۲ درصدی نرخ سود بانکی و بین بانکی چه تاثیری بر بورس خواهد داشت، گفته: واقعیت این است که بورس ایران به متغیرهای متعددی وابسته است و نمی توان با یک عامل(کاهش نرخ سود بانکی) منتظر رشد و تغییر محسوس بازار سهام بود. چرا که متغیرهای مهم دیگری چون قیمت های جهانی نفت و محصولات اصلی، نرخ خوراک پتروشیمی ها، تعرفه واردات و صادرات، نظام قیمت گذاری محصولات و … وجود دارد که می تواند در آینده صنایع موثر باشند. با این حال کاهش ۲ درصدی نرخ سود بانکی می تواند اثر روانی مثبتی بر بورس داشته باشد ولی با توجه به غیر قابل پیش بینی بودن رفتارها، باید منتظر خرد عمومی بازار و تصمیم فعالان بود. وی تصریح کرده با توجه به کاهش نرخ تورم و لزوم هماهنگی با سیاست‌های دولت و بانک مرکزی بانک‌ها باید تلاش کنند قیمت تمام شده پول کاهش یابد. تقوی نژاد گفته: این کاهش نرخ‌ها تاثیر مثبتی بر کاهش نرخ سود تسهیلات خواهد داشت و زمینه کاهش این نرخ را فراهم خواهند کرد. بالا بودن نرخ سود در بازار بین بانکی، بدهی بخش دولتی به بانک‌ها، حجم بالای مطالبات معوق و فعالیت موسسات غیرمجاز از مهمترین دلایل نرخ سود بالای تسهیلات در شبکه بانکی عنوان می‌شود. در همین راستا بانک مرکزی برای افزایش عرضه تسیهلات چند اقدام را در دستور کار قرار داده است. ورود به بازار بین بانکی و تزریق اعتبار در این بازار، اختصاص خط اعتباری به بانک‌ها در قالب سپرده‌گذاری ۷ ساله و تنزیل اسناد خرید خودرو و کالا از جمله برنامه‌های بانک مرکزی برای کاهش نرخ سود در این بازار پول است.

نگاهی به بازدهی بزرگترین شرکتهای معدنی در سال ۲۰۱۵: فهرست زیر شامل ۱۳ شرکت معدنکاری با بیشترین و کمترین میزان سود(زیان) خالص در سال ۲۰۱۵ به همراه تغییر این میزان سود نسبت به مدت مشابه در سال گذشته را نشان می دهد.
۱ - بی اچ پی بیلیتون، ۴.۲۶ میلیارد دلار، ۴۷.۴ درصد کاهش
۲ - نوریلسک نیکل، ۱.۴۹ میلیارد دلار، ۳ درصد افزایش
۳ - آنگلوامریکن، ۹۰۴ میلیون دلار، ۳۸ درصد کاهش
۴ - گلنکور، ۸۸۲ میلیون دلار، ۵۶ درصد کاهش
۵ - ریوتینتو، ۸۰۶ میلیون دلار، ۸۱ درصد کاهش
۶ - الروسا، ۷۱۴ میلیون دلار، ۲۶ درصد افزایش
۷ - ساوترن کاپر، ۵۷۷.۱ میلیون دلار، ۱۲.۶ درصد کاهش
۸ - نیومونت ماینینگ، ۳۶۱ میلیون دلار، ۷۱ درصد افزایش
۹ - آلکوا، ۳۳۵ میلیون دلار، بدون تغییر
۱۰ - فورتسکیو متالز گروپ، ۳۳۱ میلیون دلار، ۸۱ درصد کاهش
۱۱ - شرکت گل گهر، ۱۷۶ میلیون دلار، ۳۸ درصد کاهش
۱۲ - شرکت چادرملو، ۲۹۵ میلیون دلار، ۳۷ درصد کاهش
۱۳ – شرکت توسعه صنعتی و معدنی صبانور، ۷.۷ میلیون دلار، ۳۵درصد کاهش
همانطور که ملاحظه می کنید، شرکتهای ریوتینتو و فورتسکیو متالز گروپ و نیومونت ماینینگ جزو بدترین شرکتهای معدنی فعال در جهان هستند که بیشترین افت سودآوری را در سالجاری داشته اند. و اما از حیثکاهش ارزش بازار(کاهش قیمت سهم) شرکتهای ایرانی کنور با ۶۰ درصد و کگل و کچاد با ۳۷ درصد – بیشترین افت قیمت سهم را برای سهامداران خود رقم زده اند. و اما ارزش بازار فعلی کگل بالغ بر یک میلیارد و ۵۷۳ میلیون دلار، کچاد یک میلیارد و ۳۶۸ میلیون دلار و کنور ۱۱۱ میلیون دلار می باشد.

در گروه لاستیک و پلاستیک: بازار ایران سالهاست که به انحصار و قیمت گذاری‌های رو به رشد عادت دارد و این رویه به سنتی برای بازارهای مختلف تبدیل شده است. از همه جالب تر این که تاثیر قیمت های جهانی عموما به قیمت محصولات در ایران نمی‌رسد و تولیدکنندگان و فروشندگان هم عموما نیازی نمی‌بینند که این نوسانات را در قیمت گذاری‌های خود لحاظ کنند؛ به خصوص اگر این نوسان در مسیر کاهش قیمت ها اتفاق افتاده باشد. مصرف کنندگان هنوز فراموش نکرده‌اند که چندسال پیش همزمان با افزایش نرخ ارز، تولیدکنندگان به شدت خواهان افزایش قیمت محصولاتشان بودند، آن هم در شرایطی که محصولات موجود در انبارها یا آن‌هایی که روی خط تولید می‌رفت با مواد اولیه‌ای ساخته می‌شد که مواد خامشان با ارز ارزان خریداری شده بود. به عبارت دیگر، هنوز موج واقعی افزایش قیمت ها به بازار نرسیده، تولیدکنندگان دست پیش را در گرانی گرفته بودند. بعدها اما وقتی ارز به مدار ثبات رسید و ارزان شد، همین تولیدکنندگان میلی به عقب نشینی قیمت‌ها نداشتند و حتی حرف از درخواست افزایش قیمت سالانه به بهانه‌هایی نظیر افزایش هزینه‌های تولید و تورم می‌زدند. یکی از این دسته تولیدکنندگان، تایرسازان بودند. اوج این میل به مقاومت در برابر کاهش قیمت ها هم سال های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۴ رخ داد. درست در زمانی که قیمت کائوچو به عنوان ماده اولیه ساخت تایر در بازارهای جهانی کاهش یافت و خاطره بحران ۲۰۰۸ را زنده کرد. در این میان قیمت هر تن کائوچو از ۵۷۵۰ دلار در سال ۲۰۱۱ به ۱۲۰۰ دلار در سال ۲۰۱۵ رسید. این نزول شدید با توجه به کاهش قابل توجه هزینه‌های تولید و تورم، ابتدا حاشیه سود تولیدکنندگان را به شدت بالا برد و در ادامه آن‌ها را ناچار به کاهش قیمت نهایی محصولاتشان کرد. کارشناسان معتقدند که سقوط ۷۵ درصدی قیمت کائوچو پس از رکورد بی سابقه سال ۲۰۱۱ در نتیجه بلوغ درختان در آسیا، افزایش تولیدات لاتکس و تحقق کندترین میزان رشد اقتصادی چین از سال ۱۹۹۰ بوده است. به هر حال روند کاهشی نرخ جهانی کائوچو در بازه زمانی گفته شده هزینه تولید برای تایرسازان را با کاهش قابل توجهی رو به رو کرد. در نتیجه همین شرایط یکی از بزرگترین تایرساز منطقه آمریکای شمالی درآمد عملیاتی خود را ۱.۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۴ منتشر کرد که هشت درصد از سال گذشته بیشتر بود و دلیل اصلی آن هم کاهش هزینه مواد اولیه عنوان شد. آمار و ارقام نشان می‌دهد که سال ۲۰۱۴ به طور متوسط قیمت جهانی لاستیک ۵.۵ درصد کاهش یافته، ضمن این که رقم کاهشی در چین به ۱۰ تا ۱۵ درصد هم رسیده است. بررسی بهای تمام شده چهار شرکت بزرگ تایرسازی جهان نشان می‌دهد که در سال گذشته رشد ۹ درصد در حاشیه سود ناخالص خود داشته اند که از دلایل عمده آن افت شدید در هزینه های مواد مستقیم شرکت بوده است. این هزینه ها بیش از ۶۵ درصد از کل هزینه های تایر را تشکیل می دهند. با این حال انتظارات مصرف کننده در مورد کاهش قیمت تایر به مراتب بیشتر از این ارقام است. نکته جالب در این میان این است که با وجود کاهش قیمت جهانی آن هم روی شیب تند، تولیدکنندگان داخلی تایر نه تنها میلی به کاهش قیمت ها نشان ندادند بلکه با ایجاد سکوت خبری در مورد قیمت های جهانی، در سال گذشته تقاضای افزایش ۳۰ درصدی قیمت نهایی را هم روی میز دولت گذاشتند. این در حالی است که بر اساس گزارش های حسابرسی شده سال ۱۳۹۳ یکی از تولیدکنندگان بزرگ تایر در کشور، هزینه نهایی تولید هر کیلو تایر در این سال، سه دلار اظهار شده است. به این ترتیب با در نظر گرفتن دلاری که به قیمت مبادله‌ای ۲۵۰۰ تومان به تولیدکنندگان تایر تخصیص می یافت، هر تایر با وزن میانگین هشت کیلوگرم با سایز ۶۵R۱۴ - ۱۸۵، قیمت تمام شده ۶۰ هزار تومانی برای تولیدکننده در بر داشت، اما تایرسازان داخلی با حاشیه سودی بیش از ۵۰ درصدی هر حلقه لاستیک را در فروش عمده به خودروسازان ۹۹ هزار تومان و در بازار آزاد به قیمت ۱۳۰ هزار تومان به فروش می‌رساندند. در نهایت این که نباید فراموش کرد قیمت مواد اولیه تاثیر انکار نشدنی بر قیمت محصول نهایی خواهد داشت و این امر نیز در میان مدت کاهش قیمت تایر و پس از آن کالاهای ساخته شده نهایی و یا همان خودرو را برای مصرف کنندگان به ارمغان خواهد آورد.

پیش بینی بازار یکشنبه ۱۶ آبان ماه ۹۴: با آنکه اقتصاد بیمار و ناتوان کشور و به تبع آن بورس اوراق بهادار نیز وضعیت مطلوبی در سالجاری ندارد، ولی سیگنالهای مثبتی در روزهای اخیر به بازار می رسد که میتواند به تحرک بخشی و خروج از رکود، کمک شایانی نماید. اعلام و اجرای توافق برجام و بسته خروج از رکود دولت، افزایش قریب الوقوع تولید ۵۰۰ هزار بشکه ای نفت در روز در آینده نزدیک، به کف قیمتی رسیدن بسیاری از سهام ارزنده در بازار و … حاکمیت رکود مزمن در کلیه بخشهای اقتصادی کشور – میتواند در آینده نزدیک به رشد و رونق بازار منجر شود. البته اذعان داریم که بورس نیز به مانند سایر بخشهای اقتصادی کشور و سایر بازارهای کالایی و مالی در رکود بسر می برد ولی برتری بورس نسبت به سایر بازارها این است که قابلیت نقدشوندگی در آن بالا است. بطور مثال: شما اگر در حال حاضر یک واحد مسکونی یا تجاری یا زمین داشته باشید، قادر به فروش سریع و نقد کردن آن نیستید ولی سهام خود را میتوانید به پول نقد تبدیل کنید. لذا ظبیعی است که در چنین شرایطی، دارندگان نقدینگی و سرمایه گذاران – یا پول خود را در شبکه بانکی(سپرده های بانکی) متمرکز می کنند و یا کم و بیش به خرید سهام اختصاص می دهند. ولی سایر بازارهای موازی همچنان در رکود بسر می برند.