سقوط آزاد بورس در روز گذشته با کاهش ۱/۱ درصدی شاخص و رسیدن به محدوده ۶۷ هزار و ۴۷۱ واحدی رقم خورد که با احتساب افت دیروز، بازدهی بورس از ابتدای سال به ۶/۱۴ درصد رسید؛ از شروع سریال افت‌های بازار سرمایه(از دی ماه سال گذشته) نیز زیانی معادل ۶/۲۴ درصد بر سرمایه‌گذاران بورسی تحمیل شده است. به این ترتیب بازار در شرایط کنونی در نتیجه نمایشگرهای وضعیت اقتصادی کشور، کاهش شدید قیمت جهانی نفت، تضعیف ریال در مقابل دلار، بودجه انقباضی سال ۹۴، تورم و نرخ بهره بالا با روند نزولی پایداری روبه‌رو‌ شده است.

اما وضعیت بازار دیروز به رغم افت شاخص، از منظر معاملات مطلوب بود؛ به‌طوری‌که حجم و ارزش کل معاملات قابل توجه بود؛ در مجموع روز گذشته بیش از ۵۹۵ میلیون سهم به ارزش حدود یک هزار و ۸۸۰ میلیارد ریال داد‌و‌ستد شد که در مقایسه با روز دوشنبه به ترتیب رشد ۴۹ درصدی و ۱۱۶ درصدی را تجربه کردند که در کنار این موضوع ارسال آمار تولید و فروش ۵ شرکت پالایشگاهی پس از مدت‌ها بی‌خبری نشان از روزهای روشن‌تری برای این گروه دارد؛ نمادهای پالایشگاه نفت اصفهان، پالایش نفت تهران، پالایش نفت شیراز، پالایشگاه نفت بندرعباس و پالایشگاه نفت تبریز آمار تولید و فروش عملکرد میان دوره‌ای خود را روی سایت کدال منتشر کردند تا اولین نشانه از احتمال بازگشایی این نمادها در آینده‌ای نزدیک مشاهده شود. این گزارش‌ها که تنها حاوی آمار مقایسه‌ای مقدار تولید و فروش ۸ ماهه نخست سال مالی ۹۳ نسبت به مدت مشابه سال ۹۲ است، در حالی منتشر شده که هنوز از نتایج مذاکرات این شرکت‌ها با شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران پیرامون توافق بر سر قیمت فروش محصولات خبری نیست.

به این ترتیب به نظر می‌رسد با اعلام گزارش پیش‌بینی درآمد هر سهم سال مالی جاری بر مبنای تعدیلات احتمالی شرکت‌های پالایشی، این نمادها پس از توقف چند ماهه(نماد شپنا از اسفند ماه سال گذشته، نماد شتران از فروردین ماه و نمادهای شبریز، شبندر و شراز نیز از تیر‌ماه سال جاری متوقف هستند) ممکن است به تابلوی معاملات بازگردند و سرمایه بلوکه شده سهامداران آنها آزاد شود.

بررسی جزئیات گزارش‌های منتشر شده توسط نمادهای مزبور نشان دهنده این است که پالایشگاه نفت تبریز در ۸ ماهه ۹۳ بیش از ۴ میلیون و ۱۰۰ هزار مترمکعب انواع محصولات را تولید کرده و تقریبا همین رقم را نیز به فروش رسانده است. در دوره مشابه سال قبل شاهد تولید بیش از ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار مترمکعب انواع محصولات شرکت و فروش همین میزان محصول بوده‌ایم. شرکت اعلام کرده علت کاهش میزان تولید و فروش ۸ ماهه ۹۳ به نسبت ۹۲ تعمیرات اساسی ۴۵ روزه در اردیبهشت و خرداد ماه است. پالایشگاه نفت بندرعباس نیز در عملکرد ۸ ماهه ۹۳ شاهد تولید ۱۲ میلیون و ۳۸۵ هزار مترمکعب انواع محصولات شرکت بوده که این رقم برای ۸ ماهه ۹۲ در سطوح ۱۲ میلیون و ۸۵۲ هزار مترمکعب قرار داشته است. در زمینه فروش هم شرکت در عملکرد ۸ ماهه ۹۳ فروش ۱۱ میلیون و ۲۵۰ هزار مترمکعبی داشته که به نسبت سال ۹۲ با رشد همراه بوده است. در این میان پالایشگاه نفت اصفهان در ۷ ماهه سال ۹۳ بیش از ۱۲ میلیون و ۲۶۵ هزار مترمکعب انواع محصولات را تولید کرد که در مقایسه با تولید ۱۲ میلیون و ۹۹۴ هزار مترمکعبی دوره مشابه سال قبل با کاهش تولید همراه شده است.

عملکرد ۸ ماهه پالایش نفت شیراز نیز نشان از تولید بیش از ۲ میلیون و ۱۲۷ هزار مترمکعب محصول دارد که به این ترتیب حدود ۶۶ درصد از بودجه تولید خود را تحقق بخشیده است، همچنین این شرکت فروش تقریبی ۲ میلیون و ۹۸ هزار مترمکعبی را در همین مدت داشته که ۶۵ درصد از بودجه فروش را هم پوشش داده است. پالایش نفت تهران نیز در عملکرد ۸ ماهه شاهد تولید بیش از ۹ میلیون و ۳۸۴ هزار مترمکعب انواع محصول و فروش ۹ میلیون و ۲۹۴ مترمکعب از محصول شرکت بوده است.

عزم مدیریت جدید برای بازگشایی نمادهای پالایشی
در این راستا شاهین احمدی از کارشناسان بورس در گفت‌وگو با «دنیای اقتصاد»، با اشاره به کاهش ۷۶۱ واحدی شاخص در روز گذشته، اظهار کرد: افت دیروز جدا از بیم و امیدهای موجود در بازار، نشانگر این است که بورس هنوز نتوانسته پیام روشنی از شرایط کلان اقتصادی کشور دریافت کند و به همین دلیل، در نوعی ابهام به سر می‌برد؛ یکی از دلایل این کاهش نسبی و ادامه دار شاخص، در کنار سایر ریسک‌های پیش‌روی سرمایه‌گذاران، ریسک‌های کلان اقتصادی، سیاسی، عدم نقدشوندگی به دلیل توقف نمادهای بورسی و مسدود شدن دارایی‌های سرمایه‌گذاران نیز بر بازار اثرگذاری بالایی دارد.

وی ادامه داد: مدت زمانی طولانی است که شرکت‌های گروه فرآورده‌های نفتی که بخش قابل توجهی از ارزش کل بازار سرمایه را به خود اختصاص داده‌اند، به دلیل رفع ابهام و شفاف‌سازی متوقف شده‌اند و این امر، ریسک نقد شوندگی بازار سهام را افزایش داده است که باید در نظر داشت طبق دستورالعمل افشای اطلاعات شرکت‌های ثبت شده نزد سازمان، ناشران بورسی ملزم هستند در شرایط خاص، افشائیات کافی انجام دهند و متوقف شدن نماد در صورت بروز شرایط خاص، دور از ذهن نیست.

احمدی، ارائه گزارش‌ها و صورت‌های مالی سالانه و میان‌دوره‌ای، برگزاری مجامع عمومی و اطلاعات مهم را از جمله مواردی دانست که منجر به توقف نمادها می‌شود و گفت: در صورتی که هر یک از موارد فوق رخ دهند، نماد شرکت مربوطه متوقف خواهد شد و تا زمانی که افشای کافی برای شفاف‌سازی در حوزه مربوطه انجام نشود، نماد بورسی مشمول بازگشایی نخواهد شد.

این فعال بازار سرمایه در ادامه اظهاراتش با اشاره به توقف نمادهای پالایشگاهی گفت: علت عمده توقف طولانی‌مدت نمادهای صنعت فرآورده‌های نفتی، بخشی به دلیل کیفی‌سازی پالایشگاه ها، تعیین تکلیف نرخ خوراک این شرکت‌ها با شرکت‌های پالایش و پخش و بخشی دیگر به دلیل مواردی از قبیل تسعیر ارز، مالیات بر ارزش افزوده و… بوده است. وی در ادامه توضیح داد: در لزوم شفاف‌سازی اطلاعات توسط ناشران ثبت شده نزد سازمان بورس تردیدی نیست، اما عدم نقد‌شوندگی در بلندمدت، به اعتماد سرمایه‌گذاران آسیب وارد می‌کند و ریسک بازار را افزایش می‌دهد، از طرفی، فعالان بازار نیز انتظار ندارند که یک نماد بدون شفاف‌سازی بازگشایی شود. بنابراین برقراری موازنه‌ای بین این دو امر، یعنی الزام به شفاف‌سازی و نیز بازگشایی نماد در اسرع وقت، برای تمام فعالان مطلوب خواهد بود و اعتماد فعالان به سازمان و جایگاه سازمان در بازار سرمایه را ارتقا خواهد داد.

احمدی ادامه داد: با در نظر گرفتن تغییرات در سطح ریاست سازمان بورس و اوراق بهادار، و نیز اعلام برنامه‌های کلی سازمان توسط آقای دکتر فطانت، یکی از اهداف مدیریت جدید، ابهام زدایی از شرایط فعلی بازار سرمایه اعلام شده، این در حالی است که نماد شپنا از تاریخ ۱۹ اسفندماه ۱۳۹۲ و تعدادی دیگر از نمادهای این صنعت از قبیل شبندر، شراز، شبریز و… از تاریخ ۲۹ تیرماه ۱۳۹۳، مشمول شفاف‌سازی شده و متوقف هستند و هنوز شفاف‌سازی و بازگشایی این نمادها تا تاریخ درج این گزارش انجام نشده است.

وی در ادامه افزود: این در حالی است که روز گذشته، گزارش تولید و فروش میان مدت این نمادها در سامانه کدال قرار داده گرفته است که طبق مدل ارزش فعلی جریانات نقدی آتی، ارزش شرکت از محل تولید محصول، فروش آن و دریافت وجوه نقد مربوطه تعیین می‌شود. بنابراین اگرچه این اطلاعات، اطلاعات خام غیر ریالی هستند، اما می‌توانند توضیحات نسبی درباره سودآوری و وضعیت مالی آتی این شرکت‌ها در سال ۱۳۹۳ ارائه کنند و برآوردی نسبی از ارزش شرکت و البته ارزش سهام شرکت در اختیار فعالان بازار سرمایه قرار دهند.

احمدی در ادامه خاطر‌نشان کرد: از طرف دیگر، اقدام به اطلاع‌رسانی گزارش تولید و فروش میان مدت این نمادها همزمان می‌تواند نشانه‌ای از عزم مدیریت جدید، جهت حل مشکل نمادهای متوقف شده و کمک به شفاف‌سازی سریع‌تر این نماد‌ها و افزایش شفافیت و کاهش ابهام بازار سرمایه از طریق رایزنی با وزارت نفت و شرکت پخش و پالایش و… درخصوص این شرکت‌ها باشد.

به گفته احمدی، می‌توان انتظار داشت که افشای همین اطلاعات مقداری غیرریالی نیز نشانه‌ای از عزم مدیریت جدید برای بازگشایی نمادهای فوق‌الذکر در آینده‌ای نزدیک باشد.

محدوده ۶۴ هزار و ۵۰۰ واحدی؛ کف کانال شاخص
در این میان احسان حاجی از تحلیلگران تکنیکال بازار سرمایه معتقد است: نمودار شاخص کل بورس تهران به دلیل ویژگی‌های خاص خود، نمی‌تواند الگوی کاملا مناسبی برای بررسی تکنیکالی در اختیار تحلیلگران قرار دهد، اما به هر حال تنها ابزاری که به‌عنوان نماینده کل بورس در اختیار داریم همین شاخص با تعریف انحصاری و مخصوص به خود است.

وی ادامه داد: بر این اساس محدوده ۶۸ هزار واحد، کف کانال با شیب کم نزولی بازار بود که روز گذشته شاخص کل این حمایت خود را نیز به دلیل موج منفی حاکم بر بازار و حجم قابل توجه معاملات شرکت‌های بزرگ در قیمت‌های منفی از دست داد. حاجی در ادامه افزود: چنانچه نمودار را در حالت درصدی یا لگاریتمی در نظر بگیریم، این سیگنال خروج از بازار کمی زودتر و در حوالی ۷۱ هزار واحدی(خط‌نارنجی رنگ) صادر شده است، اما به هرحال با توجه به شکل ترسیم شده برای شاخص به نظر می‌رسد هیچ منعی برای ادامه وضع موجود وجود نداشته باشد. بنا به گفته این تحلیلگر، محدوده ۶۴ هزار و ۵۰۰ واحدی به‌عنوان فیبوی روند نرمال شاخص و همچنین کف کانال لگاریتمی می‌تواند پیش روی روند شاخص قرار بگیرد.