ایران به دنبال منابع آبی بیشتر است و برخی از مسئولان معتقدند که این منابع آبی را باید در تاجیکستان جستجو کرد.
مشکل در نحوه رسیدن به منابع آبی موجود در کوه های تاجیکستان است که صدها کیلومتر با ایران فاصله دارند.
یکی از مسئولان استان خراسان پیشنهاد جدید و جالبی را مبنی بر ساخت یک خط لوله ارائه داده است. اگرچه این طرح قدری غیرواقع بینانه به نظر می رسد، اما نشان دهنده عزم ایران برای واردات آب از تاجیکستان است.
طرح محمدرضا محسن شامل انتقال آب دریاچه سارز در جمهوری تاجیکستان است. دریاچه سارز که در یک منطقه بسیار زلزله خیز واقع شده و در نتیجه بروز یک زمین لرزه که ۱۰۰ سال قبل در این منطقه رخ داد، بوجود آمده است.
نتیجه بررسیها نشان می دهد که این خط لوله ۶۰۰ کیلومتر طول خواهد داشت تا از گورنو - بدخشان در شرق تاجیکستان به خراسان برسد.
مشکل این خط لوله بعد مسافت نیست بلکه سختی راه است. دریاچه سارز در یک منطقه دور افتاده واقع شده است. جاده ای که به این دریاچه منتهی می شود بسیار باریک است در حالیکه مسیر خط لوله باید ۱۰ تا ۱۲ متر عرض داشته باشد.
همیجان اُریپوف یکی از مقامات وزارت انرژی تاجیکستان گفت: هنوز راهی برای انتقال آب از دریاچه سارِز به ایران وجود دارد.
اوریپوف گفت: طرحهایی برای احداثنیروگاه برق آبی دشتیجام در جنوب دریاچه وجود داشته و آب این دریاچه پس از انتقال به نیروگاه می تواند وارد خط لوله پیشنهادی شود.
اوریپوف گفت از سال ۲۰۱۲ در حال مذاکره با مسئولان ایرانی درباره صادرات آب بوده است.
او گفت: ایده صادرات آب به ایران به ۱۰ سال قبل بازمی گردد، زمانیکه ایران نامه ای درباره صادرات آب به امام علی رحمان رییس جمهور تاجیکستان ارسال و برای سرمایه گذاری سه میلیارد دلاری در پروژه ای برای انتقال آب به استان خراسان اعلام آمادگی کرد.
گزارشها حاکی از این است که این پیشنهاد اولیه لغو شد اما در سال ۲۰۰۷ ایران و تاجیکستان قراردادی را برای صادرات آب از تاجیکستان به ایران امضا کردند و در واقع تا شروع سال ۲۰۱۳ تاجیکستان باید روزانه یک میلیارد متر مکعب آب آشامیدنی به ایران منتقل میکرد که این امر تاکنون محقق نشده است.
راههای دیگری برای انتقال آب به ایران پیشنهاد شده است. ایران پیشتر انتقال آب به وسیله راه آهن را مطرح و با اشاره به تبادل آب و نفت این قرارداد را برای تاجیکستان شیرین کرده بود.
برنامه هایی برای احداثیک خط آهن بین ترکمنستان، افغانستان و تاجیکستان وجود دارد که تا سال آینده آغاز خواهد شد و از مرز شمالی ایران می گذرد.
روی کاغذ به نظر میرسد فاکتورهایی دیگری نیز وجود دارند که باید مورد توجه قرار گیرند. اگرچه حدود یک سوم آب آسیای میانه از کوه های تاجیکستان سرچشمه می گیرد اما تقریبا نیمی از جمعیت این کشور به آب آشامیدنی کافی دسترسی ندارند. احداثیک خط لوله آب از این کشور به ایران به نوع دیگری در دیگر کشورهای آسیای میانه که دارای ذخایر گاز طبیعی هستند دیده شده است. برای مثال ترکمنستان یا ازبکستان به روسیه و چین گاز صادر می کنند، در حالیکه مردم خود این کشورها از سهمیه بندی برق و کمبود گاز رنج می برند.
از سوی دیگر همسایگان جنوبی تاجیکستان در حال حاضر درباره طرح های احداثسد روغان در تاجیکستان بسیار نگران هستند. این کشورها نگران کمبود آبی هستند که از تاجیکستان سرچشمه می گیرد و ممکن است باعثضربه خوردن به کشاورزی آن ها شود. انتظار می رود این کشورها به برنامه های صادرات آب تاجیکستان به ایران اعتراض کنند.

۴۵۲۳۱