پرداخت «یارانه نقدی» از آن دست موضوعاتی است که در سال های گذشته واکنش های متفاوتی را از سوی کارشناسان حوزه اقتصادی به همراه داشته است.

به گزارش ملت ایران به نقل از اقتصادپرس، پرداخت یارانه نقدی به شکل فعلی جدای از این که افزایش نقدینگی و تورم را در جامعه به دنبال داشت، کمک حال بسیاری از خانواده های کم درآمد جامعه شد؛ اما برخی کارشناسان پس از این اقدام بر این باور بوده و هستند که پرداخت یارانه به شکل نقدی آسیب های جدی به اقتصاد وارد کرده است. افزایش نقدینگی و به تبع آن افزایش تورم یکی اثرات مخربی است که اغلب کارشناسان روی آن اتفاق نظر دارند. آن ها معتقدند پرداخت یارانه نقدی به همه دهک ها علاوه بر ایجاد نقدینگی بی سابقه در جامعه به رکود تولید و وابستگی به واردات که آفت اقتصاد کشور است منجر می شود.

از طرفی هم اکنون حذف همین درآمد اندک که وارد سبد درآمدی مردم شده و مردم آن را به صورت ماهانه مصرف می کنند، فشار زیادی به مردم وارد خواهد آورد. به همین علت است که نمایندگان مجلس براین باورند که هم اکنون حذف یارانه ها مناسب به نظر نمی رسد و معتقدند تنها درصورتی که قرار باشد فاز دوم اجرا شود، پرداخت نباید به شکل مستقیم و به همه افراد جامعه صورت بگیرد و باید اصلاحات جدی روی آن انجام شود تا آن اثرات مطلوب مدنظر را داشته باشد.

اما پس از اجرا شدن قانون هدفمندی یارانه ها، به زعم بسیاری از کارشناسان، تولید و به تبع آن صنعت بیش از هر بخش دیگری آسیب دید. دلیل این امر نیز عدم هم خوانی در میزان منابع و مصارف دولت بود که باعثشد دولت یارانه بخش تولید را حذف کند. البته ذکر این نکته ضروری به نظر می رسد که امسال هم بودجه به نوعی بسته شده است که باز هم میزان منابع و مصارف دولت با هم همخوانی ندارد و در نتیجه به نظر می رسد باز هم بخش تولید از این یارانه آنطوری که باید بهره مند نخواهد شد.

اما جدای از بحثتولید، پرداخت یارانه به همه ی دهک های جامعه، تبعات و پیامدهای بسیاری دارد که درصورت تغییر در اجرای بحثهدفمندی یارانه ها، دولت باید برای تحقق عدالت اجتماعی دهک های پردرآمد را از دریافت یارانه نقدی حذف کند؛ همان طور که مشاهده می شود در هیچ جای جهان پرداخت یارانه نقدی به همه مردم انجام نمی شود و پرداخت یارانه نقدی که در حال حاضر صورت می گیرد روش منطقی در توزیع ثروت در بین افراد جامعه نیست.

در این رابطه کارشناسان مسائل اقتصادی معتقدند برای کشوری همچون ایران که در شرایط تحریمی و مشکلات متعدد مدیریتی به سر می برد پرداخت یارانه نقدی به همه دهک ها اگر به همین منوال ادامه یابد دیر یا زود اقتصاد کشور را به زانو در خواهد آورد.

دولت باید برای اجرای دقیق طرح هدفمندی یارانه ها و نزدیک شدن به اهداف این طرح از جمله تحقق عدالت اجتماعی دهک های پردرآمد را از دریافت یارانه نقدی حذف کند؛ در این راستا شیوه های دیگری برای کمک به اقشار آسیب پذیر در جامعه به جز پرداخت نقدی یارانه ها وجود دارد. به عنوان مثال دولت می تواند از یک سو با شناسایی دهک های پردرآمد و حذف آن ها و از سوی دیگر پرداخت یارانه " غیرنقدی " ناجی اقتصاد کشور در شرایط تحریمی باشد. از سوی دیگر پرداخت یارانه نقدی به همه دهک های جامعه می تواند به حمایت از تولیدات خارجی نیز منجر شود؛ که متأسفانه این مهم علاوه بر کمک به رشد تورم به تعطیلی کارخانجات بزرگی نیز منجر شده که این به معنای وابستگی صرف به واردات خواهد بود.

در پایان بایستی گفت که درصورتی پرداخت یارانه نقدی می تواند مفید واقع شود که قدرت خرید افزایش یابد، تورم و گرانی کنترل شود و رشد اقتصادی صورت بگیرد که متاسفانه هیچ یک از این موارد اتفاق نیفتاده و اهداف قانون هدفمندی محقق نشده است. بنابراین به طور حتم شیوه ی فعلی پرداخت یارانه بایستی تغییر کند؛ پرداخت یارانه به همه ی اقشار جامعه به هیچ عنوان قابل قبول نیست و دولت دهم نیز به علت فقدان تجربه کافی و شاید هم دشوار بودن مکانیزم پرداخت صحیح یارانه ی نقدی، هرگز به دنبال پرداخت برطبق قائده ی صحیح نرفت.(*)

* حسین تقی زاده، کارشناس ارشد اقتصاد