به گزارش ملت ایران به نقل از اقتصادپرس: در جریان خودکفایی گندم و پس از آن، موضوع ذخیره‌سازی این کالای استراتژیک و وجود انبارها و سیلوهای مناسب برای نگهداری این محصول مورد توجه قرار گرفته است. به گفته کارشناسان کشور ما در چند سال آینده نیازمند ظرفیت ذخیره ۱۸ میلیون تنی برای گندم است؛ اما هزینه بالای احداثسیلوهای مکانیزه نگهداری گندم و فرآیند تخصیص اعتبار مورد نیاز برای عملی کردن این طرح، ضرورت تسریع در تصمیم‌گیری و اجرای ساخت این سیلوها را بیشتر نمایان می‌کند، چرا که نبود فضای مناسب برای نگهداری گندم علاوه بر تهدید خودکفایی بیش‌ازپیش این محصول، موجب زیان‌های مالی هنگفتی خواهد شد. همچنین معطلی کشاورزان در صف‌های طویل برای تحویل گندم تولیدی و در نتیجه اتلاف وقت و تحمیل هزینه‌های مضاعف به آنان را در پی خواهد داشت.

به گزارش اقتصادپرس، آمار و ارقام مربوط به وضعیت ذخیره‌سازی گندم نشان می‌دهد که مجموع ظرفیت کل ذخیره‌سازی کشور تا ابتدای سال ۱۳۹۱، حدود ۱۴.۵ میلیون تن بود که از این مقدار ۹.۴ میلیون تن، معادل ۶۵%، مربوط به سیلوهای بتنی و فلزی و انبارهای مکانیزه و ۵.۱ میلیون تن، معادل ۳۵%، مربوط به انبارهایی نیمه‌مکانیزه، ساده و روباز می‌باشد.

بخش دولتی با دارا بودن توان ذخیره‌سازی به مقدار ۶ میلیون تن از مجموع ۱۴.۵ میلیون تن ظرفیت ذخیره‌سازی کشور، ۴۱% از سهم کل ذخیره کشور را عهده‌دار می‌باشد و استان تهران با ۸۱۴ هزار تن ظرفیت ذخیره‌سازی در صدر استان‌های کشور در زمینه ذخیره‌سازی بخش دولتی قرار دارد و پس از آن استان‌های فارس، خراسان رضوی، خوزستان، کرمانشاه و اصفهان در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند، که این موضوع نشانگر ارتباط مستقیم ظرفیت ذخیره‌سازی استانهای مذکور با میزان جمعیت و گندم تولیدی استان می‌باشد. بالاترین نوع ذخیره‌سازی بخش دولتی با ۴۳% از مجموع انواع ذخیره‌سازی مربوط به سیلوهای بتونی و پس از آن با ۳۲.۸% مربوط به انبار روباز می‌باشد. ۵۸.۷% از مراکز ذخیره‌سازی بخش دولتی شامل انبارهای مکانیزه، سیلو فلزی و سیلو بتونی است و ۴۱.۳% مابقی شامل انبارهای ساده و روباز می‌باشند که از استانداردهای لازم و کافی جهت نگهداری طولانی مدت گندم برخوردار نیستند.

اما در زمینه‌ی ایجاد سیلوهای جدید حرف و حدیث‌های فراوانی وجود دارد، مسئولان دولتی ورود بخش خصوصی به طرح‌های ساخت سیلو را مناسب و پربازده می‌دانند. آن‌ها معتقدند با توجه به بخشنامه‌ها و مبالغی که به عنوان انبارداری و ذخیره‌سازی توسط این سیلوها دریافت می‌شود، همچنین با تسهیلاتی که دولت برای ساخت سیلوها در اختیار این افراد قرار می‌دهد، سیلوسازی امری بسیار مقرون به صرفه است.

مدیریت صحیح اقتصاد گندم نیز ایجاب می‌کند برای حصول صرفه‌جویی‌های مزبور در اقتصاد کشور و ایجاد امنیت اقتصادی و اجتماعی تولید و مصرف نسبت به ساخت سیلو در مناطقی که دارای توجیه اقتصادی کافی و مناسبی باشد اقدام کرد.

اما براساس آمار و ارقام موجود باید اذعان داشت که امروزه ظرفیت تولید گندم در کشور به حدی است که می‌توانیم فقط نیاز داخل را تامین کنیم، اما ذخیره‌سازی برای صادرات نداریم؛ همچنین در حال حاضر حدود یک میلیون تن گندم در سال وارد می‌شود که این میزان واردات با توجه به مصرف داخل ناچیز بوده که عمده‌ترین دلیل آن کیفیت پایین گندم تولیدی در کشور است.

هم‌اکنون ما به‌عنوان یک تولیدکننده، گندم مازاد بر نیاز داخل نداریم و ذخیره‌سازی‌ها نیز به‌نحوی نیست که بتوانیم با آن نیاز داخل را تامین کنیم و در تولید به خودکفایی برسیم، زیرا شرایط آب و هوایی نیز در تولید موثر است.

در حال حاضر حدود یک میلیون تن گندم به کشور وارد می شود که مهمترین علت آن ارتقای سطح کیفی تولید داخل و به تبع آن آرد و نان است که اگر سطح کیفی گندم تولید داخل نیز ارتقا یابد، نیازی به واردات نداریم. همچنین اگر به گندم به عنوان یک کالای استراتژیک نگاه می‌شود، باید در عمل نیز این موضوع را مد نظر قرار دهیم، زیرا ساماندهی وضعیت تولید گندم به عنوان کالای استراتژیک راه‌گشای بسیاری از مشکلات و مسایل اقتصادی است که باید به آن توجه شود.

در پایان به‌نظر می‌رسد با توجه به این‌که سیلوها و فضاهای ذخیره‌سازی کشور که بخشی از کارخانه‌های آردسازی را نیز شامل می‌شود، نقش به سزایی در تامین امنیت غذایی کشور فراوانی اهمیت دارند و به همین دلیل حمایت دولت در ساخت سیلوهای استاندارد لازم بوده و تامین و ذخیره این مهم در طول سال همواره از اهمیت بالایی برخوردار است.(*)

* حسین تقی زاده، کارشناس ارشد اقتصاد