ملت ایران: ایران خودرو و سایپا و پارس خودرو تقریبا نصف بهار سال گذشته تولید داشته اند و این در شرایطی است که در بهار ۹۱ نیز با کاهش تولید خودرو روبه رو بودیم.

به عبارت بهتر اگر بخواهیم آمار سه ماهه نخست امسال را با مدت مشابه سال ۹۰(سالی که اوج تولید خودروسازان با تیراژی ۱.۶ میلیون دستگاهی بود)، مقایسه کنیم، متوجه می شویم که تولید حدود ۷۲ درصد کاهش را تجربه کرده است.

طبق آمار، ایران خودرو با تولیدی ۳۸ هزار و ۲۹ دستگاهی در سه ماه نخست امسال، افت تیراژی حدودا ۶۴ درصدی را به خود می بیند و سایپایی ها که ۴۳ هزار و ۴۰۲ دستگاه تولید داشته اند، بیش از ۲۱ درصد افت تولید را تجربه کرده اند. از پارس خودرو نیز خبر می رسد که تیراژ ۱۵ هزار و ۳۷۴ دستگاهی این شرکت در بهار امسال، کاهش بیش از ۶۸ درصدی تولید را در پی داشته است.

با این حساب، سایپا بیشترین میزان تولید را در بهار امسال به خود اختصاص داده و این در حالی است که تیراژ این شرکت در دوران اوجش(بهار ۹۰) حدود ۱۰۳ هزار دستگاه بود. ایران خودرو نیز در آن بازه زمانی تیراژی نزدیک به ۱۵۰ هزار دستگاه را برای خود به ثبت رسانده و پارس خودرویی ها نیز تیراژی حدودا ۷۴ دستگاهی در بهار ۹۰ داشته اند.

این تفاوت آماری نشان می دهد صنعت خودرو ایران از دوران اوج خود بسیار فاصله گرفته و بعید است با شرایط فعلی بتواند به این زودی ها آن روزهای خوب را دوباره تجربه کند. خودروسازان ایرانی در سال ۹۰ توانستند به رکورد تولید یک میلیون و ۶۴۰هزار دستگاهی دست پیدا کنند و از پس همین تیراژ بالا بود که رویای تولید سه میلیون خودرو در سال ۱۴۰۴ را در سر می پروراندند، اما شرایط بر وفق مراد پیش نرفت و آنها حالا به جای رشد تولید با افت تیراژ روبه رو هستند.

طبق برنامه ریزی های انجام شده، قرار بود با تداوم رشد تولید، تیراژ در سال ۱۴۰۴ به سه میلیون دستگاه برسد و یک میلیون آن نیز صادر شود، حال آنکه فعلا تولید به یک سوم بهار سال ۹۰ رسیده و بازار داخل را هم جواب نمی دهد چه رسد به صادرات به بازارهای خارجی.

روند کاهش تولید خودرو در کشور از ابتدای سال ۹۱ آغاز شد، هرچند اوایل چندان مهم به چشم نیامد، اما در ادامه و وقتی تولید به نصف سال ۹۰ رسید، برای همگان مشخص شد که خودروسازی از روزهای اوج خود فاصله گرفته و دیگر خبری از تیراژ میلیونی جاده مخصوصی ها نیست.

خودروسازان در این مدت بارها بابت عدم تامین نقدینگی و کمبود تسهیلات مالی و رشد نرخ ارز و همچنین بهره بانکی زیاد، گله و شکایت کرده و خواستار توجه بیشتر دولت شده اند، اما کمتر جواب گرفته و حالا هم در بدترین دوران خود پس از جنگ قرار دارند.

البته تحریم های بین المللی به خصوص این آخری که توسط ایالات متحده آمریکا اعمال شده، بیش از پیش کمر خودروسازان را خم کرده است. در تحریم جدید، هر شرکت خودروساز و قطعه ساز خارجی که با خودروسازی ایران همکاری داشته باشد، با تحریم دولت آمریکا روبه رو خواهد شد و این موضوع از سخت تر شدن شرایط تولید برای صنعت خودرو کشور حکایت می کند.

گفته می شود حتی قراردادهایی که قبل از اعمال تحریم جدید، میان خودروسازان و قطعه سازان ایران و شرکت های خارجی بسته شده، از سوی طرف های خارجی لغو شده اند. با این حساب، روند تامین قطعات خودروسازان داخلی از خارج، بیش از پیش با مانع روبه رو شده است، چه آنکه پیش تر نیز به دلیل محدودیت های مربوط به نقل و انتقال پول، قطعات خارجی به سختی روانه کشور می شدند.

با این حال خودروسازان معتقدند محدودیت های داخلی بیش از تحریم های خارجی آنها را آزار داده است، به نحوی که اگر بانک هاتسهیلات لازم را در اختیارشان می گذاشتند و بهره کمتری می گرفتند و دولت نیز ارز موردنیاز تولید را تامین می کرد، وضع صنعت خودرو بهتر از حالا بود و تیراژ تا این حد افت نمی کرد.

خودرو ملی؛ رکورددار افت و خیز

اما طبق آمار ارائه شده از سوی انجمن خودروسازان، بیشترین افت تولید را در بهار امسال، سمند به خود اختصاص داده است، محصولی که لقب «خودرو ملی» را یدک می کشد. این محصول که علاوه بر جاده مخصوص، در سایت مازندران ایران خودرو نیز به تولید می رسد، تنها پنج هزار و ۴۳۵ دستگاه در بهار امسال تولید داشته و با این حساب، بیش از ۸۳ درصد نسبت به بهار ۹۱ افت تولید را به خود می بیند.

تنها نکته مثبت در آمار سمند، تولید دوباره این خودرو در سایت مازندران است که از تیراژ ۵۵۳ دستگاهی آن حکایت می کند. ایران خودرویی ها هر چند با افت شدید اولین خودرو ملی خود در بهار روبه رو شده اند، اما تیراژ دومین محصول ملی آنها به نام «رانا» از ۸۱ دستگاه در بهار ۹۱ به سه هزار و ۸۳ دستگاه در بهار امسال رسیده است. با این حال ایران خودرو هنوز نتوانسته تعهدات رانا را به طور کامل انجام دهد و بخشی از ثبت نام کنندگان این محصول همچنان چشم انتظارند.

به جز سمند و رانا، نام یک خودرو ملی دیگر نیز در آمار تولید سه ماهه نخست امسال به چشم می آید که «تیبا» نام دارد. این محصول که در سایت کاشان سایپا به تولید می رسد پس از رانا، بیشترین درصد رشد را به خود اختصاص داده است. تیبا در بهار امسال شش هزار و ۳۱۶ دستگاه تیراژ داشته که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته رشدی حدودا ۸۵ درصدی را به خود می بیند.

پژو باز هم منفی شد

سری به پژویی ها بزنیم و ببینیم اوضاع تولید آنها در بهار امسال به چه شکل بوده است. پارس، ۴۰۵ و ۲۰۶ سه پژویی حال حاضر ایران خودرو به شمار می روند که هر سه با کاهش تولید در بهار امسال و نسبت به مدت مشابه سال گذشته مواجه شده اند.

در این بین، پژو ۲۰۶ با تیراژی پنج هزار و ۵۱۷ دستگاهی، حدود ۶۵ درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته افت کرده است.

ایران خودرویی ها هم اکنون مشغول تولید مدل ایرانی ۲۰۶ هستند و هنوز آماری که نشان دهنده سطح کیفی این محصول باشد، به بیرون درز نکرده است. از ۲۰۶ که بگذریم، پارس هم با کاهش تولید روبه رو بوده منتها کمتر از ۴۰۵ و ۲۰۶.

این خودرو در سه ماه نخست امسال ۱۱ هزار و ۶۹۱ دستگاه تولید داشته که نسبت به بهار ۹۱ حدود ۲۹ درصد افت را نشان می دهد. پارس تنها محصول ایران خودرو به شمار می رود که در تمام سایت های این شرکت به تولید می رسد، اما ۴۰۵ نیز که به جز جاده مخصوص، در ایران خودرو خراسان هم به تولید می رسد، تنها ۹ هزار و ۲۳۵ دستگاه در بهار امسال تولید داشته و این آمار نشان دهنده افت بیش از ۷۱ درصدی قدیمی ترین محصول ایران خودرو است. ایران خودرویی ها یک مدل پژو دیگر به نام ۲۰۷ نیز داشتند که ماه ها است تولید آن متوقف شده و در بهار امسال نیز تغییری در شرایط تولیدش به چشم نمی آید.

در بین دیگر محصولات ایران خودرو اما سوزوکی گرندویتارا نیز با افتی شدید روبه رو شده و سایت خراسان این شرکت تنها ۲۴۸ دستگاه از این محصول را به مونتاژ رسانده است. ویتارا در مقایسه با با بهار ۹۱ حدود ۷۰ درصد افت تیراژ را به خود می بیند.

پراید زیر ۱۰۰ هزار

به سایپا برویم و سپس سری هم به پارس خودرو بزنیم تا ببینیم آنها بهار امسال را چطور پشت سر گذاشته اند. سایپایی ها در حال حاضر فقط پراید را در جاده مخصوص به تولید می رسانند که این محصول نسبت به بهار سال گذشته حدود ۴۴ درصد کاهش تولید را تجربه کرده است. سایپا و پارس خودرو در مجموع ۴۷ هزار و ۴۲۰ دستگاه پراید را در سه ماه نخست امسال به تولید رسانده اند که سهم سایپایی ها حدودا چهار برابر پارس خودرویی ها است.

سایپا هنوز نتوانسته جایگزینی برای ریو و زانتیا پیدا کند و از همین رو فعلا با پراید و تیبا روزگار می گذراند.

از سایپا که بگذریم، پارس خودرویی ها در تولید مگان با افتی ۹۶ درصدی نسبت به بهار سال گذشته روبه رو شده اند، به نحوی که در بهار امسال تنها ۱۵۵ دستگاه از این محصول به مونتاژ رسیده است.

دیگر محصول مونتاژی پارس خودرو به نام نیسان تیانا نیز در سه ماه نخست امسال تنها ۳۱۳ دستگاه تولید داشته که نسبت به مدت مشابه سال گذشته افت بیش از ۱۲درصد را به خود می بیند. همچنین از تندر - ۹۰(محصولی که به طور مشترک در ایران خودرو و پارس خودرو تولید می شود)، خبر می رسد که در بهار امسال ۲۰ هزار و ۷۹ دستگاه تولید داشته است.

این آمار از افت حدودا ۶۳ درصدی تولید تندر - ۹۰ نسبت به بهار سال ۹۱ حکایت می کند، ضمن آنکه ایران خودرو و پارس خودرو هر یک جداگانه نیز در تولید این محصول با کاهش تیراژ روبه رو بوده اند.

ایران خودرویی ها در بهار امسال دو هزار و ۸۰۲ دستگاه تندر تولید کرده اند که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته حدودا ۶۶ درصد افت کرده است. پارس خودرو نیز که چهار هزار و ۵۶۶ دستگاه تندر - ۹۰ را در سه ماه نخست امسال به تولید رسانده، حدود ۶۲ درصد نسبت به بهار سال گذشته افت را به خود می بیند.