ملت ایران: این افزایش قیمت ها در حالی اعمال می شود که دامداران، شرکت های لبنی و مصرف کنندگان از این موضوع ابراز نگرانی کرده و آن را عامل کاهش بیشتر سهم شیر و لبنیات در سبد غذایی خانوار و در نهایت به خطر افتادن سلامتی مردم و زیان تولید کنندگان قلمداد می کنند. با محمد صادق مفتح، قائم مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت گفت وگو کرده ایم.

افزایش اخیر قیمت شیر و لبنیات ناشی از چه مسائلی بوده است؟ هدفمند کردن یارانه شیر با رویکرد حذف تدریجی یارانه از بخش مصرف و پرداخت آن به تولید کنندگان به شیوه ای بوده که با افزایش تولید و شکل گیری بازار رقابتی کیفیت شیر و لبنیات افزایش یابد و قیمت ها تثبیت شود. بر این اساس تأمین نهاده های ارزان قیمت تولید شیر خام با ارز مرجع و همان قیمت قبلی مدنظر قرار گرفته و طی ۲سال گذشته این نهاده ها به نرخ دولتی تأمین شده است. از ابتدای امسال نیز تغییری در قیمت نهاده های منتهی به تولید شیر به وجود نیامده اما باید توجه کرد که علاوه بر نهاده های مذکور عوامل دیگری مانند دستمزد، مالیات بر ارزش افزوده و… نیز در قیمت تمام شده تولید شیر خام و حتی مواد لبنی مؤثر بوده و هر ساله این افزایش هزینه موجب افزایش قیمت تمام شده شیر خام و در نتیجه گرانی شیر و لبنیات می شود.

اما میزان افزایش قیمت شیر و لبنیات طی ۲سال اخیر به مراتب بیشتر از افزایش نرخ سایر متغیرهای تولید این محصولات بوده است، علت چیست؟ نه، اینگونه نیست. از سال۹۱ تا کنون میزان افزایش دستمزد بیش از ۱۵درصد بوده و در سال۹۲ نسبت به سال۹۱ نیز هزینه های جانبی تولید شیر و لبنیات مانند دستمزد و مالیات بر ارزش افزوده افزایش یافته است که به غیر از نهاده های تولید بوده و این دو موضوع ربطی به یکدیگر ندارند. یارانه شیر خانوار چند سال پیش حذف شده و دولت یارانه ای برای جبران هزینه های تولید پرداخت نکرده چراکه این امر مغایر هدف گذاری حذف یارانه شیر خانوار است.

یعنی در افزایش قیمت شیر و لبنیات حقوق مصرف کنندگان لحاظ شده است؟ در این زمینه باید سازمان حمایت اظهارنظر کند اما نرخ جدید لبنیات براساس استانداردهای قیمت گذاری سازمان حمایت و با رعایت حقوق مصرف کنندگان و تولیدکنندگان و با مطرح شدن پیشنهادهای کارخانه های لبنی در ستاد تنظیم به تصویب رسیده است.

اما آمارها حاکی از کاهش شدید مصرف سرانه شیر است. این موضوع تا چه حد متضمن حقوق مصرف کننده بوده است؟ آماری رسمی از کاهش سرانه مصرف یا تولید شیر و لبنیات وجود ندارد. گرچه وزارت بازرگانی آن موقع و وزارت صنعت کنونی به دلیل اهمیت شیر در سبد مصرفی خانوار و سلامت جامعه همواره مخالف حذف یارانه شیر بوده اما قبلا در مورد حذف یارانه شیر تصمیم گیری شده و اینکه آیا حذف یارانه شیر در سرانه مصرف و سلامت جامعه تأثیر داشته یا خیر را نمی دانم، اما می توان تصور کرد که با حذف یارانه شیر برخی اقشار جامعه قادر به مصرف این محصولات نخواهند بود.

افزایش قیمت زمینه کاهش تولید شیر و لبنیات و گلایه تولید کنندگان از کاهش تقاضا را به دنبال داشته، این رویکرد تا چه حد قابل دفاع است؟ در ۴سال گذشته آمار تولید شیر و لبنیات افزایش یافته است.

اما کارخانه های لبنی از کاهش شدید ظرفیت تولید و دپوی این محصولات خبر می دهند. این شیوه هدفمندی تا چه حد منطقی بوده است؟ کدام آمار این موضوع را ثابت می کند؟ ذهنیتی در این زمینه ندارم.