زنده ماندن زنده‌رود در هاله‌ای از ابهام!

گویی قرار است ماجرای خشک شدن‌های متوالی زاینده رود امسال نیز بار دیگر تکرار شود و با وجود بارشهای بسیار خوب و فراتر از میانگین درازمدت در بیشتر مناطق استان اصفهان، بار دیگر این رود پر آوازه که از دیرباز به زنده رود مشهور بود، مرگی دیگر را تجربه کند!

محمدعلی طرفه، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان اصفهان، در گفت‌وگو با ایسنا، منطقه اصفهان، حجم فعلی آب پشت سد زاینده رود را ۲۷۴ میلیون متر مکعب، اعلام کرد. این در حالیست که میانگین درازمدت حجم آب این سد معمولا در حدود یک میلیارد مترمکعب بوده و با این وصف امسال با وجود بارشهای مناسب در سطح استان، سد زاینده رود کمترین حجم آب طی دوره بهره‌برداری یعنی کمترین میزان طی چهار دهه گذشته را تجربه می‌کند!

هم‌چنین علیرضا ذاکر اصفهانی، استاندار اصفهان نیز در این هفته از کاهش ۷۰ درصدی حجم آب پشت سد در مقایسه با میانگین چهل ساله خبر داده بود.

طرفه، دبی آب ورودی به پشت سد زاینده رود را ۸۱ متر مکعب بر ثانیه و دبی خروجی را ۴۸ مترمکعب بر ثانیه و دبی کلی آب بستر رودخانه را ۲۰ تا ۲۵ مترمکعب بر ثانیه اعلام کرد. به گفته او این میزان نوساناتی نیز دارد.

زاینده رود تا نیمه خرداد جاری می‌ماند!

با این وجود، و به گفته محمدعلی طرفه، برای تامین آب کشت غله کشاورزان شرق اصفهان، زاینده رود تا اواسط خردادماه جاری خواهد بود.

پیش از این عباس حاج رسولیها، رییس شورای شهر اصفهان از بسته شدن آب زاینده رود طی روزهای جاری خبر داده بود، اما مدیرعامل آب منطقه‌ای اصفهان با رد این صحبت به ایسنا گفت: این اظهارنظرها درباره جاری بودن یا نبودن زاینده رود، کاملا اشتباه است و هرگونه تصمیم گیری درباره این رود به قرارگاه آب، مربوط است.

لازم به ذکر است، قرارگاه آب که به تازگی تشکیل شده، شامل استاندار، معاونان وی، نمایندگان استان در مجلس، نمایندگان اداره کل هواشناسی استان، منابع طبیعی و آب منطقه‌ای است و هر هفته یا هر ۱۵ روز یک‌بار تشکیل جلسه می‌دهد.

طرفه همچنین تصمیم گیری درباره جاری بودن یا نبودن زاینده رود بعد از نیمه خرداد ماه را به نتیجه گیری جلسات پس از تاریخ یاد شده مرتبط دانست.

استاندار اصفهان نیز با موضع گیری درباره ادعای برخی از مسؤولان شهری که خبر از بسته شدن آب رودخانه طی روزهای جاری داده بودند، گفت: در مسئله کم‌ آبی هم‌اکنون با دو چالش اساسی مواجه هستیم که متأسفانه یکی از آنها دخالت‌های بی‌مورد برخی از مدیران بی‌اطلاع در مدیریت استانداری است.

وی تصریح کرد: نباید مدیرانی که در مدیریت آب حضور ندارند، این مصاحبه‌ها را انجام دهند و به دنبال آن فضای شهر را ملتهب کنند.

پس این همه بارش چه شد؟!!

اینک در حالی صحبت از کمترین میزان آب پشت سد زاینده رود طی چهار دهه گذشته می‌شود که بارشهای سال - آبی استان اصفهان، تقریبا در همه مناطق بسیار بیشتر از سال گذشته و در بسیاری از مناطق فراتر از میانگین درازمدت است!

به عنوان مثال آمار ایستگاه سینوپتیکی شهر اصفهان، که در وب‌سایت اداره کل هواشناسی استان موجود است تا این لحظه حدود ۱۷۳ میلیمتر بارش را در حاشیه شهر اصفهان ثبت کرده است که این میزان بارش نسبت به میانگین درازمدت ۵۴ درصد! افزایش و نسبت به بارشهای مدت زمان مشابه سال گذشته ۲۵۹ درصد افزایش را نشان می‌دهد!

هم‌چنین بارشها در همه مناطق استان به جز کاشان نسبت به سال گذشته افزایش داشته است. این بارشها نسبت به میانگین درازمدت نیز در بیشتر مناطق استان افزایش قابل توجهی را نشان می‌دهد، اما در مناطق غربی مانند گلپایگان و فریدونشهر و برخی مناطق کویری مانند چوپانان و خور و بیابانک کاهش را نشان می‌دهد.

محمدعلی طرفه در پاسخ به سوال ایسنا مبنی بر اینکه چرا با وجود بارشهای مناسب، حجم زاینده رود به کمترین میزان خود طی چهل سال گذشته رسیده است، گفت: اگرچه بارشها در بیشتر مناطق استان خوب بوده، که همین به ما کمک کرده است تا بخشی از آب موردنیاز کشاورزان شرق اصفهان از این طریق تامین شود، اما با این وجود بارشهای غرب حوضه زاینده رود کاهش حدود ۳۰ درصدی را نسبت به میانگین درازمدت نشان می‌دهد و میزان رواناب‌ها در این مناطق به دلیل خشکسالی چند ساله کاهش محسوس داشته است. کاهش روان‌آبها در این مناطق منجر به کاهش چشمگیر ورودی زاینده رود شده است.

به گزارش ایسنا، اگرچه امسال در غرب حوضه زاینده رود میزان بارشها نسبت به درازمدت کاهش داشته است، اما شاید چنین رخدادی تنها می‌تواند سبب کاهش دبی زاینده رود و کم آب شدن این رود شود، نه آنکه خشک شدن آن را نظاره گر باشیم. پس به راستی چه بر سر زاینده رود آمده است؟! آیا طی سالهای اخیر هیچگونه آینده نگری و مدیریت صحیحی در حفظ توازن آب داشته‌ایم؟

استاندار اصفهان درباره دومین چالش در کم آبی که استان را درگیر کرده، می‌گوید: یکی دیگر از چالش‌های اساسی در بحثکمبود آب، محدودیت اعتبارات است که در این خصوص دولت نمی‌تواند اعتبارات لازم را تأمین کند، بنابراین لازم است برای رفع این مشکل مردم و صنایع بزرگ همکاری لازم را داشته باشند. ما همچنین از دستگاه‌های اجرایی مستقر در حاشیه رودخانه زاینده‌رود انتظار داریم همکاری لازم را در مدیریت بحران آب داشته باشند.

حالا باید پرسید، به راستی این اعتبارات چه زمانی تامین می‌شود و آیا هزینه‌هایی که دولت و مردم در خسارتهای کشاورزان، باغداران، مردم شهر اصفهان و زیست بوم این استان پرداخت می کنند، بیشتر است یا هزینه های سر و سامان دادن به اوضاع کنونی؟!

سرنوشت زاینده رود امسال در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. آیا زنده رود باز هم خواهد مرد؟!