جایگاه مهم پزشکان عمومی در ارائه خدمت، رتبه ایران در بین کشورهای منطقه‌ از نظر شاخص‌های بهداشتی و درمانی، اهمیت ندادن به کرامت انسانی و همچنین لزوم اتحاد میان دست اندرکاران حوزه نظام سلامت، مردم و سیاست گذاران از مهمترین سخنان سخنگوی وزارت بهداشت در اولین همایش سراسری پزشکان خانواده بود.

 دکتر ایرج حریرچی در سخنانی در اولین همایش سراسری پزشک خانواده با بیان اینکه ما معتقدیم پزشکان عمومی باید رکن اصلی ارائه خدمات باشند، افزود: تمام نظام سلامت یک وسیله است. طبق نظر سازمان بهداشت جهانی سه هدف کلی نظام‌های سلامت در تمام دنیا سه هدف کلی افزایش سلامت مردم، محافظت از مردم در برابر مخاطرات مالی ناشی از بیماری و نظام سلامت و همچنین توجه به نیازهای غیربهداشتی ودرمانی مردم را باید مدنظر قرار بدهند.

حریرچی با بیان اینکه ما به کرامت انسانی کمتر توجه می‌کنیم و به مردم احترام نمی‌گذاریم ادامه داد: ما در بیمارستان‌های دانشگاهی معمولا بهترین خدمات را ارائه می‌کنیم ولی در جلب رضایت مردم و احترام به آنها موفق نیستیم. دسترسی، کیفیت و کارایی جزو خدمات میانی است که باید ارائه شود.

سخنگوی وزارت بهداشت در خصوص وضعیت ایران در منطقه از لحاظ شاخص‌های بهداشتی و درمانی گفت: مادر میان 22 کشور منطقه رتبه‌ای بین یازدهم تا شانزدهم را داریم. باید از این نظر ناراحت باشیم. نسبت به 40 سال پیش پیشرفت زیادی کردیم اما کشورهای دیگر هم پیشرفت کرده‌اند. از بین 190 کشور از لحاظ شاخص‌های بهداشتی و درمانی جایگاهی بین رتبه 90 تا 105 را داریم.

وی افزود: از لحاظ حجم اقتصاد رتبه 17 تا 18 را در دنیا داریم اما سرانه بهداشت و درمان ما رتبه هشتاد و هشتم را دارد.

حریرچی با بیان اینکه 16.7 مردم بعد از گذشت حدود 33 سال از انقلاب بیمه نبودند اظهار کرد: در تهران،‌کرج و قم 23 تا 25 درصد مردم بیمه نبودند و در برخی از مناطق شهری نیز 17 درصد مردم برای یک بار بستری فقیر می‌شدند. برای اینکه وضعیت فعلی را بهبود دهیم باید سیاست‌های ابلاغی و مدل سازمان بهداشت جهانی را انجام بدهیم که تکلیف ما در آنها مشخص است.

وی تصریح کرد: طرح تحول نظام سلامت مبتنی بر این دو الگو است. ما موظف هستیم که از لحاظ شاخص‌های بهداشتی و درمانی کشور اول منطقه باشیم. میزان پولی که دولت به نظام سلامت می‌دهد نیز باید از میانگین منطقه بیشتر باشد. همچنین نظام ارجاع نیز باید راه اندازی شودو خدمات در دسترس مردم نیز بیشتر شود.

حریرچی با بیان اینکه امروز زمان اجرایی کردن این سیاست‌ها است نه نظریه پردازی ادامه داد: در خصوص نقش بیمه‌ها نظرات متعددی وجود دارد. مشخص شده است که تولیت، تعیین بسته خدمت، نظارت بر خرید و اجرای آن با وزارت بهداشت است و بیمه نیز به عنوان خریدار مشخص شده است.

سخنگوی وزارت بهداشت با انتقاد از ادامه روند نظام پرداختی به صورت سی فور سرویس ادامه داد: این نظام پرداخت برای بیشتر کشورهای دنیا منسوخ شده است و یکی از اصلی ترین علل مشکلات کنونی بهداشت و درمان همین نوع از نظام پرداخت است. متاسفانه جامعه پزشکی هم دانسته یا ندانسته آن را تبلیغ می‌کند که بیشترین آسیب را پزشکان عمومی از این بابت می‌بینند.

حریرچی با بیان اینکه از سال 51 تا 92، 40 تا 60 درصد منابع حوزه نظام سلامت از جیب مردم پرداخت می‌شده است، اظهار کرد: سازمان بهداشت جهانی و اقتصاد دانان حوزه سلامت زیر 20 درصد را قبول دارند در نظام بهداشتی درمانی که بالای 20 درصد از منابع از جیب مردم پرداخت شود وزارت بهداشت و بیمه کاره‌ای نیستند.

وی تصریح کرد: طی 10 سال منتهی به سال 92 بیمه‌ها 14 تا 17 درصد منابع و وزارت بهداشت 15 تا 17 درصد منابع را تامین کرده‌اند. وقتی قسمت عمده پرداخت در حوزه نظام سلامت از جیب مردم باشد آنها خودشان انتخاب می‌کنند که به کدام پزشک مراجعه کنند. دود این کار به چشم رده‌های میانی ارائه کننده خدمت مثل پزشکان عمومی می‌رود.

سخنگوی وزارت بهداشت با اشاره به اینکه از سال 80 تا 92 این اعتقاد وجود داشت که پزشک خانواده باید نقش محوری داشته باشد افزود: مراجعه به متخصص در همین بازار آزاد طی این 12 سال 1.8 برابر و به پزشک عمومی 1.2 برابر شده است. هر ایرانی به طور متوسط 2.83 بار به متخصص و 2.63 بار به پزشک عمومی مراجعه می‌کند. این اولین بار است که مراجعه به متخصص از پزشک عمومی بیشتر شده است. خصوصیت بازار آزاد این است. اگر این نظام ادامه پیدا کند بیشتر هم می‌شود.

وی افزود:‌در حال حاضر در تمام کشور حدود 11 هزار و 800 نفر پزشک عمومی داریم که با بیمه به طور مستقیم قرارداد دارند. 6000 پزشک عمومی مستقر در شبکه مراقبت‌های اولیه داریم. از سال 62 تا کنون سالیانه 3 تا 5 هزار خروجی پزشک عمومی داشته‌ایم اما بقیه این پزشکان کجا هستند.

این نظام پرداخت باعث شده که پزشکان عمومی از کشور خارج شوند یا شغل دیگری را انتخاب کنند. اگر این سیستم ادامه پیدا کند وضع به همین منوال پیش می‌رود.

حریرچی در خصوص آمار علت عدم مراجعه کسانی که خدمت دریافت نکرده‌اند نیز گفت:‌63 درص از کسانی که به پزشک مراجعه نکرده‌اند علت آن را هزینه بالا عنوان کرده‌اند و 58 درصد نیز خوددرمانی کرده‌اند که باعث می‌شود تعداد قابل توجهی از مردم خدمت دریافت نکنند.

وی تصریح کرد: در حال حاضر 80 درصد خدمت سرپایی را بخش خصوصی ارائه می‌کند. در بخش بستری هشتاد درصد و در بخش سرپایی نیز 50 درصد توان ارائه پرداخت را ندارند.

سخنگوی وزارت بهداشت تاکید کرد: همه افراد دست اندرکار سلامت، مردم و سیاستگذاران چاره‌ای جز متحد شدن ندارند. اگر هدف اصلی را در نظر نگیریم همه ضرر می‌کنیم.

در زمینه پزشکان عمومی کشورهایی موفق بودند که نظام ارجاع را اجرا کردند و وزارت بهداشت نقش تولیت را بر عهده داشته است.