مجهزترین ماسک‌های سفید آلودگی هوا هم دردی از ریه‌های خاکستری مردم شهرهای بزرگ درمان نمی‌کند، ‌آنقدر که پلیس سر چهارراه، ‌که یکی از قربانیان بالقوه آلودگی هوا به شمار می‌رود، ‌به خاطر تنفس روزانه دود اگزوز خودروها، ‌راهی بیمارستان شود و ریه‌اش دیگر جایی برای اکسیژنی که وصل شده به بینی‌اش، ‌نداشته باشد، ‌ایست قلبی و تمام.

گرچه رییس پلیس راهور، ‌مرگ پرسنل‌اش را خیلی هم مرتبط با هوای آلوده و پستی که او بر سرش بوده، نمی‌داند و سابقه مشکلات ریوی او را مقصر اصلی مرگش اعلام می‌کند، اما شاید کسی جز خود پرسنل پلیس، ‌آنهایی که پست میدانی دارند و باید ساعات مشخصی در روز را در خیابان‌ها بگذرانند، ‌نفهمند این روزها، ‌پست دادن در خیابان ‌به قیمت جان‌شان تمام می‌شود.

توزیع ماسک‌های فیلتر‌دار و یک بسته شیر روزانه، نه جان ماموران پلیس را نجات می‌دهد و نه‌جان هیچ آدمی که روزانه این حجم دود را می‌بلعد. طبق اعلام سازمان محیط زیست، آلودگی هوا به این زودی مرتفع نخواهد شد و تا پایان دی ماه ادامه دارد، ‌شاید تا روز هوای پاک که نزدیک به آخرین روز ماه است هم، هوای سنگین و پر دوده راهی ریه‌های مردم شهر شود و عددی بر آمار افزایش ٥٠ درصدی مراجعه کودکان و افزایش بیش از دوبرابری مراجعه بیماران قلبی ریوی به بیمارستان‌ها بیفزاید.

سخنگوی اورژانس کشور، از مراجعه ۱۰۱۲بیمار قلبی و تنفسی به اورژانس خبر داد. مجتبی خالدی در این خصوص به فارس گفته بود: «در مجموع در شش شهر تهران، اصفهان، قم، تبریز، کرج و اراک ٢٣١٨ نفر با اورژانس ١١٥ تماس گرفتند. تعداد تماس‌ها در تهران به تنهایی هزار و ٥٠٣ مورد می‌شود که ٢٩٥ مورد آن مربوط به بیماران قلبی و ١٩٥ مورد آن مربوط به بیماران تنفسی می‌شد. در کل این شش شهر، ٣٩٢ مورد بیماری قلبی و ٢٣٥ مورد بیماری تنفسی گزارش شده است. از سوی دیگر، رییس بخش ریه اطفال مرکز طبی کودکان هم از افزایش ٣٠ تا ٥٠ درصدی مراجعه به اورژانس به دلیل آلودگی هوا خبر داد. محمدرضا مدرسی با اشاره به علایم مشکلات تنفسی به دلیل آلودگی اظهار داشت: تنگی نفس و افزایش تعداد نفس زدن نسبت به زمان عادی، گشاد شدن مرتب سوراخ بینی و زنش پره‌ آن از نشانه‌های بیماری‌های تنفسی محسوب می‌شود که افراد در صورت مواجهه با این مشکلات در کودکان‌شان حتما باید به پزشک و مراکز اورژانس مراجعه کنند.

اختیارات جدید برای مقابله با آلودگی هوا

کمیته اضطرار آلودگی هوا، ‌در هفته گذشته تقریبا هر روز جلسه برگزار کرده تا به تکلیفی مشخص برسد که نهایت امر، ‌تعطیلی مدارس بود و هشدارهای لازم. اما جلسه کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا که روز پنجشنبه به ریاست معصومه ابتکار، ‌رییس سازمان حفاظت محیط زیست تشکیل شد، ‌اختیارات جدیدی به استانداران کلانشهرها داد؛ ‌اختیاراتی که علاوه بر مصوبات پیشین در خصوص راهکارهای کوتاه‌مدت و فوری، ‌دست آنها را برای ایجاد محدودیت و تصمیم‌گیری‌های جدید و تاثیرگذار‌تر، ‌باز می‌گذارد. رییس مرکز هوا و تغییر اقلیم سازمان محیط زیست، ‌یکی از شرکت‌کنندگان در این جلسه بود. علی اصغر رجبی، ‌از اختیارات جدیدی که این کارگروه به استانداران داده است می‌گوید. او با تاکید بر پابرجا بودن مصوبات و قوانین قبلی در خصوص محدودیت‌های زوج و فرد و تعطیلی مدارس در صورت نیاز، از مصوبات جدید کارگروه می‌گوید: «در جلسه پنجشنبه کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا که به ریاست دکتر ابتکار برگزار شد، مسائل جدیدی مطرح شد که دست استانداران را در کلانشهرها باز می‌گذارد تا به تصمیم خودشان و شرایط هوای شهر، ‌تصمیمات جدیدی را اتخاذ کنند.

علاوه بر زوج و فرد از در خانه‌ها تا پایان بهمن ماه، مسائلی چون خاموش کردن اتوبوس‌ها در شرایط توقف در ترمینال‌ها و پایانه‌های مسافربری، محدودیت زمانی فعالیت مراکز تجاری حداکثر تا ٩ شب تا پایان بهمن ماه، مدیریت آلاینده‌های ناشی از فعالیت‌های پروازی در شرایط آلودگی هوا تا پایان بهمن برای کلانشهرهایی مثل تهران که فرودگاه نزدیک یا داخل شهر دارند، محدودیت نوعی و زمانی برای تردد خودروها و موتوسیکلت‌ها مخصوصا موتوسیکلت‌های کاربراتوری، محدود کردن فعالیت‌های شبانه کامیون‌های حمل مصالح ساختمانی، نخاله‌ها و حفاری‌ها، ممنوعیت فعالیت صنعتی و معدنی در تهران و محدوده‌های اطراف شهر در شیفت شب بخش‌هایی از تصمیمات این کارگروه است.»

به گفته رجبی، ‌در شرایط اضطرار، برای کل استان‌ها کمیته اضطرار تشکیل می‌شود که دستورالعمل‌هایی دارد و در هر مورد خاص، ‌استانداران می‌توانند تصمیم متفاوتی بگیرند. ممکن است در شهر یا استانی یکی از این تصمیمات گرفته شود یا همه. بستگی به شرایط جوی آن منطقه دارد. این مدیر اقلیمی در ادامه سخنانش به موارد دیگری هم که در این جلسه مصوب شد اشاره کرد و گفت: «جلوگیری از فعالیت‌های عمرانی که موجب تشدید آلودگی هوا می‌شود مثل ساخت‌و‌ساز شهری، راهسازی و پروژه‌های عمرانی شهری، اولویت استفاده از سوخت گاز در نیروگاه‌های تاثیرگذار در آلودگی هوای شهرها مخصوصا نیروگاه‌های اطراف شهرها، عدم برگزاری مسابقات ورزشی در فضای باز و تعطیل کردن ساعات ورزشی در مدارس و دانشگاه‌ها، بهره‌گیری از حداکثر ظرفیت حمل و نقل عمومی و کاهش فاصله زمانی متروها و بی‌آرتی‌ها، نظارت ویژه برای جلوگیری از سوزاندن ضایعات، زباله‌ها و شاخ و برگ درختان توسط شهرداری‌ها، استقرار پایگاه‌های سیار اورژانس در مناطق پرتردد شهر برای کاهش زمان دسترسی به واحدهای درمانی، اعلام پیش‌بینی وضعیت هوای ١٥ روزه جهت برنامه‌ریزی دقیق، اعلام توصیه‌های مرتبط با آلودگی هوا به مردم از طریق صداوسیما دستورالعمل‌های آخرین جلسه تشکیل شده برای یافتن راهکارهای عملی برای کاهش آلودگی هوا بود.»

رجبی همچنین به نیروگاه‌هایی چون شازند اشاره می‌کند و می‌گوید: «اولویت سوخت گاز در نیروگاه‌هایی چون شازند که آلاینده است، ‌بیش از بقیه در دستور کار است. اینها علاوه بر راهکارهای بلندمدتی است که باید در زمان طولانی‌تری به دست‌ آید. اینها دستور کاری است که با توجه به شرایط هوای کلانشهرها و احتمالی که برای وارونگی تا آخر ماه می‌دهیم، تدوین شده است.» معاینه فنی خودروها و ایجاد سیستم یکپارچه برای این مهم، ‌بحثدیگری بود که رجبی در پایان به آن اشاره کرد و گفت: «بحثدیگری که خارج از این بحث، انجام شد، ایجاد سامانه مدیریت یکپارچه معاینه فنی بود که دقیقا توسط وزارت کشور تاکید شد که باید سریع‌تر این سیستم یکپارچه شود. در حال حاضر، ۴٢٢ مرکز معاینه فنی در کل کشور وجود دارد، طبق تصمیماتی که گرفته شد، تمام سعی دستگاه‌ها بر این است که تا پایان دی‌ماه این سیستم راه‌اندازی شود.» او اما در خصوص انتقاداتی که به بنزین وارد می‌شود، ‌با قطعیت گفت: «در مورد بنزین همه حرف‌های‌مان را زده‌ایم، تمام اندازه‌گیری‌های‌مان را گفتیم و اعلام کردیم. دیگر چیزی برای گفتن و اعلام کردن وجود ندارد.»

ابتکار و دیگر مسوولان راهی مجلس می‌شوند

فراکسیون محیط زیست مجلس، ‌در جلسه‌ای که بر خلاف جلسات دیگر، ‌با شرکت ٣٥ نماینده و استقبال آنها تشکیل شده بود، ‌تصمیم بر تشکیل دو جلسه صحن علنی و فراکسیونی با حضور مسوولان آلودگی هوای کشور گرفت. موید حسینی صدر، ‌عضو فراکسیون محیط زیست مجلس درخصوص جلسات مذکور به «اعتماد» گفت: «در فراکسیون جلسه‌ای تشکیل شد در خصوص رسیدگی به وضعیت آلودگی هوا که این‌بار بر خلاف سری‌های پیش، ‌با حضور ٣٥ نفر از نمایندگان تشکیل شد، که در نهایت قرار شد دو جلسه در این خصوص تشکیل شود، که در آن نه فقط خانم ابتکار که تعدادی از مسوولان که با بحثآلودگی هوای کلانشهرهای سراسر کشور مرتبطند، به جلسه دعوت شوند.

سازمان محیط زیست، وزارت کشور، شهرداری‌ها، دستگاه‌های مرتبط با حمل و نقل از جمله مدعوین هستند. قرار شد دو جلسه داشته باشیم، از هیات رییسه خواستیم وقت بدهند، چند نفر از مسوولان از جمله خانم ابتکار، راهنمایی رانندگی، معاینه فنی، شهرداری، وزارت نفت و صنایع در مورد کیفیت خودرو، کیفیت سوخت و مسائلی از این دست در صحن علنی توضیح دهند.» او در ادامه گفت: «یک جلسه دیگر هم در فراکسیون در محل کمیسیون تلفیق تشکیل می‌شود که همه افراد مسوول حضور داشته باشند تا راجع به بحثمحیط زیست و آلودگی صحبت کنیم. از آنجایی که این سه‌شنبه تعطیل است، ممکن است جلسه به هفته آینده موکول شود.»