ایران سال های خشک و کم بارانی را سپری کرده و براساس بررسی ها بیش از ۵۴۰ شهر گرفتار تنش آبی، نیازمند صرفه جویی فوری هستند و در این میان شناخت شرایط کم آبی در دیگر کشورها و راهکارهای مقابله با این وضعیت می تواند برای مصرف بهینه این مایه حیات در کشور مفید باشد.

براساس گزارش های رسمی از جمله سازمان دیده بان خشکسالی آمریکا صددرصد کالیفرنیا به عنوان پرجمعیت ترین ایالت این کشور گرفتار شرایط سخت کم آبی است و این در حالی است که از نظر آلودگی هوای شهری نیز از جمله صدر نشین ها است.

براساس بخش بندی های آماری، حدود ۸۲ درصد این ایالت در طبقه بندی خشکسالی شدید قرار دارد و گستره کلی اراضی تشنه کالیفرنیا در ماه های پایانی سال گذشته میلادی نسبت به آغاز سال حدود سه برابر افزایش یافت.

کالیفرنیا که بدترین خشکسالی را در سه سال متوالی در یک قرن تجربه کرده همچنین شاهد آتش سوزی های گسترده در پوشش های گیاهی و افت ارزش تولیدات کشاورزی بیش از دو میلیارد دلار بوده است که بر اقتصاد کلان ایالتی تاثیر منفی گذاشته است.

برنامه ریزان، شیرین سازی آب اقیانوس را به علت حجم زیاد مصرف و هزینه هنگفت در دستور کار قرار نداده اند، ولی به عنوان یک راهکار احتمالی مورد توجه قرار دارد.

از سوی دیگر، با توجه به اینکه دربرخی مناطق دچار کم آبی شدید هزینه تامین آب تقریبا ۱۰ برابر شده است، به عنوان فوری ترین اعمال نظام دقیق مدیریت مصرف اجرایی شده که شامل تشکیل پلیس آب، جریمه پرمصرف ها در شهرهای تشنه تر از ۱۰۰ تا ۵۰۰ دلار پس از سه بار تذکر و اصلاح شیوه های مصرف غیرخانگی و شهری است که توانسته در برخی مقایسه های زمانی مصرف را تا بیش از ۵۰ درصد کاهش دهد.

گشت های پلیس آب با نظارت حضوری و شبانه روزی بر آبیاری فضای سبز جلو منازل و حتی حیاط های اختصاصی، آبگیری استخرها با متخلفان برخورد می کنند.

اختصاص تلفن امداد برای اطلاع رسانی درباره زیاده روی در مصرف و دزدی آب، اصلاح آبیاری کشاورزی و باغی، کم کردن فضای سبز(چمن) و کشت گونه های نیازمند آب کم، نصب چمن مصنوعی و رنگ کردن چمن های خشک برای زیبا سازی، ابتکار برخی خانوارهای در استفاده از پساب تصفیه شده ماشین لباسشویی و ظرفشویی برای آبیاری درخت ها، عایق کاری زیر سطحی زمین برای جلوگیری از نشست بی فایده آب در فضای سبز و نظارت مداوم بر شیرهای شهری و آتش نشانی برای جلوگیری از آب دزدی از جمله راهکارهایی است که توانسته مانع رسیدن کم آبی در ایالت کالیفرنیا به وضعیت قرمز شود.

از سوی دیگر مشابهت وضعیت آبی ایالت کالیفرنیا با ایران بویژه بی رویه شدن استخراج از منابع آبی زیرزمینی که سبب کاهش سطح آن و همچنین نشست اراضی شده است، می تواند زمینه ساز بهره برداری از تجربیات موفق این ایالت در کشور باشد.

مقامات مسئول در کالیفرنیا افزون بر نظارت های برنامه ریزی شده با تصویب و اجرای قوانین محدود کننده، دستور انسداد بسیاری از چاه ها را صادر کردند و توانستند مانع خشک شدن سفره های آبی زیر زمینی شوند.

این راهکارها و همچنین گونه های دیگر سازگار با شیوه زندگی ایرانیان می تواند رویکردهایی برای مصرف بهینه آب در ایران باشد و مانع ادامه رشد مصرف در شهرهای مختلف بویژه تهران شود.

ضروری ترین نیاز ایران برای موفقیت صرفه جویی آب، اصلاح آبیاری کشاورزی بویژه در بخش تولیدات جالیزی و پرمصرف آبی است که هزینه مصرف آب آن از کل ارزش تولیداتی مانند هندوانه بیشتر است و حتی واردات در این حوزه صرفه جویی آبی و اقتصادی دارد.

ایجاد برنامه علمی و پیشرفته کشت، توقف آبیاری جریانی و غرقابی، اجرای راهبرد نوع کشت محصولات کم نیازتر به آب و دارای مزیت صادرات از جمله راه های اولیه اقدام است.

براساس آمارهای در دسترس، بیش از ۹۰ درصد آب های جاری و زیر زمینی ایران در بخش کشاورزی مصرف می شود که در خوشبینانه ترین حالت و براساس استانداردهای جهانی بهره وری آن فقط ۴۰ درصد است یعنی ۵۰ درصد هدروی در هر سال که حتی براساس اعلام سازمان خواروبار جهانی بدتر از چین، سوریه، پاکستان، عربستان و لیبی، است.

از سوی دیگر صرفه جویی در مصرف خانگی آب که حدود شش درصد است و همچنین جلوگیری از هدرروی شبکه ای می تواند تنش آبی را از بسیاری شهرهای کشور دور کند.