«می دانم ولی اعلام نمی‌کنم». این پاسخی بود که دکتر محمدرضا داوودآبادی فراهانی معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت حدود سه ماه پیش به سوالی درباره درصد اعتیاد دانشجویان داد.

وی که به تازگی سمت معاونت را به عهده گرفته از میزان شیوع اعتیاد میان دانشجویان ابراز نگرانی کرد اما آماری ارایه نداد. حالا با گذشت چند ماه، مدیرکل دفتر تحقیقات و آموزش ستاد مبارزه با مواد مخدر در این باره صحبت کرده و آمار اعتیاد میان دانشجویان را ۵ / ۲ درصد اعلام کرده است.

او خبر از افزایش مصرف مواد محرک بین دانشجویان دختر داده و می‌گوید زنگ خطر الگوی مصرف چند ماده‌ای به صدا در آمده است. همزمان فرمانده نیروی انتظامی خبر از کشف ۴۵۰ تن مواد مخدر در هشت ماهه اول سال می‌دهد. موادی که احتمالا بخشی از آن قرار بوده سر از خوابگاه‌های دانشجویی و نقاط دنج دانشگاه در بیاورد. با این حال دانشجویانی که با مصرف مواد در خوابگاه‌ها رو‌به‌رو شده‌اند، خبر از وجود «ساقی» های دانشجویی می‌دهند که همه چیز در دست و بالشان پیدا می‌شود.

شیشه در لباس ریتالین

قرص ریتالین یکی از موادی است که در لباس دارو در داروخانه‌ها پیدا می‌شود و دانشجویان شب‌های امتحان برای افزایش تمرکز و شب بیداری دست به دامن آن می‌شوند. گرچه فروش این دارو بدون نسخه ممنوع است و بارها مسوولان وزارت بهداشت درباره مصرف خودسرانه آن به دانشجویان هشدار داده‌اند اما جالب اینجاست که دانشجویان پزشکی با آگاهی کامل از عوارض اعتیادآور این دارو، از مشتریان اول آن هستند.

آن‌طور که دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان همدان در گفت‌وگو با مهر گفته است: قرص‌های لاغری که بیشترین مصرف کننده آن خانم‌ها هستند و قرص‌هایی که به منظور بیدار ماندن دانشجویان و درس خواندن استفاده می‌شود نمونه‌هایی از مواد مخدر شیشه است. کار یک استاد تنها آموزش علمی به دانشجو و دانش‌آموز نیست بلکه محیط دانشگاهی و اساتید باید به معضلات اجتماعی دانشجویان ورود پیدا کنند و بهترین نسخه را برای آنها در راستای توانمندسازی و جلوگیری از انحرافات اجتماعی بپیچند.

به گفته حاجی رسولی سن اعتیاد به زیر ۱۵ سال رسیده است، ۶۰ درصد از معتادان سنی کمتر از ۳۴ سال دارند و ۷۱ درصد از آمار مربوط به زندانیان، ۵۵ درصد طلاق‌ها در جامعه و ۲۵ درصد از قتل‌ها از پیامدهای منفی مواد مخدر است.

برنامه‌های پیشگیری دانشجویی

در حوزه اعتیاد، میزان عود و بازگشت به مصرف آن قدر بالاست که درمان را تا حد زیادی بی اثر می‌کند. بر اساس گفته بعضی کارشناسان، میزان ماندگاری معتادان ترک کرده بر پاکی در ایران حدود ۱۵درصد و به گفته برخی دیگر کمتر از ۱۰درصد است و اغلب آنها دوباره به مصرف باز می‌گردند. بنابراین پیشگیری به عنوان موثرترین روش مقابله شناخته شده است. برنامه‌های پیشگیری از اعتیاد در مدارس و دانشگاه‌ها چند سالی است که آغاز شده است.

روز دوشنبه گذشته قائم‌مقام دبیرکل ستاد مبارزه با موادمخدر با بیان اینکه در سال گذشته هشت درصد مدارس تحت آموزش‌های پیشگیرانه اعتیاد قرار گرفتند، گفت: در برنامه پیشگیرانه مدرسه و مراقبت اجتماع‌محور در مقطع ابتدایی، ۵۹ هزار دانش‌آموز آموزش دیدند که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۷ / ۳ درصد رشد را نشان می‌دهد.

در برنامه آموزش مهارت‌های مقابله‌ای در مدارس متوسطه اول، ۴۴ هزار و ۵۰۰ دانش‌آموز تحت آموزش قرار گرفتند که ۱۲ درصد رشد را نشان می‌دهد و در برنامه مدارس عاری از خطر نیز که برای مقطع متوسطه دوم در نظر گرفته شده بود، ۴۷ هزار و ۲۰۰ نفر آموزش دیدند که از سه درصد رشد حکایت می‌کند. جزینی افزود: در برنامه پیشگیری از اعتیاد در خوابگاه‌های دانشجویی ۱۷ هزار نفر آموزش‌های عمومی را گذراندند.

بعضی از این برنامه‌ها جنبه فراگیر داشته و برای تمامی افراد در نظر گرفته شده‌اند. از جمله برنامه‌ای که رییس مرکز مشاوره سازمان امور دانشجویان وزارت علوم از آن سخن گفته است. او در شهریور‌ماه گذشته گفته بود مرکز مشاوره سلامت وزارت علوم در حال انعقاد تفاهمنامه‌ای با ستاد مبارزه با موادمخدر است که بخشی از آن به آموزش روش‌های پیشگیری از اعتیاد به دانشجویان جدیدالورود اختصاص دارد.

یعقوبی در ادامه گفته بود: کتابچه‌ای با عنوان «راهنمایی برای سازگاری با زندگی دانشجویی» ویژه دانشجویان جدیدالورود و همچنین نشریه‌ای برای دانشجویان جدیدالورود خوابگاهی منتشر خواهد شد. وی با تاکید بر اینکه شرکت در کارگاه‌های آموزشی امری اختیاری است، گفت: ما تلاش می‌کنیم همه دانشجویان ترغیب شده و در این کارگاه‌ها شرکت کنند.

آموزش‌های پیشگیری از اعتیاد در مراکز آموزشی از جمله دانشگاه‌ها بنا به گفته مسوولان بیشتر شده است‌ اما همچنان بسیاری از دانشجویان از اجرای چنین برنامه‌هایی باخبر نمی‌شوند و تاکنون در هیچ یک از این برنامه‌ها شرکت نکرده‌اند.