سمیه علیپور:روزی که خبر حضور لیلا حاتمی در میان داوران شصت و هفتمین جشنواره فیلم کن اعلام شد ‍، جمعی از سینمادوستان و افرادی که موفقیت ایران در عرصه های جهانی و خوشنامی هنر این سرزمین برایشان اهمیت دارند، ابراز شادمانی کردند، در همان مقطع گروهی هم نگاه چندان مثبتی به این ماجرا نداشتند؛ روبوسی رییس جشنواره کن با حاتمی فرصتی شد تا موضع گیری های منفی متوجه بازیگر سینمای ایران شود؛ مرور روندی که از انتشار عکس آغاز شد و تا متن منتشر شده از سوی حاتمی ادامه پیدا کرد، می تواند به خوبی نشان دهد تا چه حد با بزرگ نمایی حواشی یک اتفاق می توان از اصل دور شد و بدی ها را جایگزین خوبی ها و موفقیت ها کرد.
انتشار عکس
نخستین عکسی که از دیدار داوران کن و رییس این جشنواره در رسانه های ایرانی منتشر شد، مربوط به تصویری بود که از تلویزیون پلاس فرانسه گرفته شده بود. کیفیت عکس از این جهت که از روی تصویر تلویزیون گرفته شده بود، چندان بالا نبود، اما همان عکس مواد لازم را در اختیار افرادی که قصد داشتند به هر ترتیبی نخستین حضور یک سینماگر ایرانی را در میان اعضای هیات داوران اصلی جشنواره کن زیر سوال ببرد.
نخستین موضع گیری رسمی
پیش از آنکه معاون پارلمانی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در مورد این دیدار موضع گیری کند، این طور به نظر می رسید که چنین جریانی به سادگی فراموش نشود و حرف و حدیثهای بسیاری در پی آن به وجود آید. او دیدگاه خود را در این زمینه چنین مطرح کرد: «حضور نامناسب زنان ایرانی در خارج از کشور مخصوصاً هنرمندان که مورد احترام مردم ما هستند از طرف ایرانی وطن پرست و علاقمند به ایران مورد قبول نیست. زن ایرانی چه هنرمند و چه غیر هنرمند همیشه مظهر عفت و پاکی بوده اند، بنابراین اینگونه حضور های نامناسب که اخیراً در جشنواره کن اتفاق افتاده همسو با اعتقادات دینی ما نیست. امیدوارم کسانی که به عنوان ایرانی در مجامع بین المللی شرکت می کنند به اعتبار و منزلت ایرانیان توجه داشته باشند تا چهره زن ایرانی در دنیا بد و خدشه دار نشان داده نشود.»
متن کامل سخنان حسین نوش آبادی رااینجابخوانید. این سخنان خود آغازگر حجم گسترده ای از انتقادات بود.
موضع گیری های منفی در رسانه ها
همانطور که توقع می رفت این ماجرا مورد توجه روزنامه کیهان قرار گرفت و این رسانه در این مورد نوشت: «متأسفانه خانم لیلا حاتمی، بازیگری که به تازگی با فیلم «سر به مهر» درباره نماز، خوش درخشیده بود، نتوانست شأن «ایرانی بودن» را حفظ کند. این درحالی است که وقتی یک بازیگر ایرانی به عنوان داور یا شرکت کننده، به خارج از کشور می رود، به عنوان سفیر فرهنگی ایران محسوب می شود و چه بهتر که به هویت و آداب و رسوم سرزمین مادری خود احترام بگذارد.»
متن کامل خبر منتشر شده در کیهان رااینجابخوانید.
در نتیجه انتشار این موضع گیری ها بود که رسانه های خارجی نیز به صورت گسترده به این موضوع پرداختند. کیهان اما چندی بعد تحلیل دیگری درباره این اتفاق نوشت و در ان از شیطنت ژیل ژاکوب سخن به میان آورد. موضع کیهان در این نوشته اما از اساس با موضعی که دو روز پیش از آن اتخاذ کرده بود فرق داشت.(اینجا)
متنژیلژاکوب
رییس جشنواره کن که امسال برای آخرین دوره این مسولیت را برعهده دارد، پس از مواجهه با جوی که در ایران برای لیلا حاتمی به وجود آمده، در شبکه های اجتماعی متن کوتاهی را منتشر کرد. او تلاش کرد با انتقال این مفهوم که هدفش از این روبروسی احترام به سینمای ایران بوده است، حاشیه های ایجاد شده برای بازیگر مطرح سینمای ایران را کمتر کند، اما دلواپسان این موضوع ثابت قدم تر از این ها بودند.
متن سخنان ژیل ژاکوب رااینجابخوانید.
واکنش وزیر ارشاد
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با فاصله چهار ‍پنج روزه از انتشار اخبار مربوط به این اتفاق دیدگاه خود را درباره این موضوع مطرح کرد. کلیت سخنان جنتی نشان از آن داشت که موضع او به تندی واکنش معاون پارلمانی اش نیست.
وزیر ارشاد گفت: «این رفتار قابل قبول نبود، البته من فکر کنم ایشان غافلگیر شدند.»
متن کامل سخنان وزیر ارشاد رااینجابخوانید.
شکایت خواهران دانشجوی حزب الله
یکی از گروه هایی که از اتفاق رخ داده در جشنواره کن بسیار دلخور بودند، گروهی به نام خواهران حزب الله بودند. آنان که خود را دانشجویان بسیجی معرفی کردند نسبت به اتفاقی که در کن رخ داد به دادسرا شکایت بردند. در بخشی از متنی که از سوی خواهران دانشجوی حزب الله منتشر شده آمده: «احتراما به استحضار می رساند همانطور که اطلاع دارید، «لیلا حاتمی» هنرپیشه زن فعال در سینمای جمهوری اسلامی ایران که در شصت و هفتمین دوره جشنواره فیلم کن در فرانسه به عنوان داور حاضر بوده است در اقدامی علنی و عامدانه، برای دست دادن و بوسیدن رئیس مرد اجنبی این فستیوال پیش قدم شده و فعل حرام یاد شده را مرتکب گردیده است. این درحالی که این اقدام گستاخانه، در انزار عمومی اتفاق افتاده و نام برده به انتشار قطعی تصاویر قبیحه عمل ارتکابی خود عالم بوده است.»
متن کامل این شکایت رااینجابخوانید.
واکنش رسانه ها
متن منتشر شده از سوی خواهران دانشجوی حزب الله موجب شد برخی که تا آن زمان دست به قلم نبرده بودند و در این مورد نظر خود را اعلام نکرده بودند، دست به قلم شوند. مهرزاد دانش منتقد فیلم، در خبرآنلاین با استناد به قوانین جمهوری اسلامی شکایت این خواهران را تحلیل کرد.
او در بخشی از این متن نوشت: «ممکن است خواهران حزب الله معتقد باشند این مسأله، حوزه ای فرا تر از قانون و التزاماتش دارد و در گستره شرع قرار دارد و تکلیف شرعی آن ها را واداشته است تا در مقابل رفتاری غیرشرعی دست به شکایت برند. آیا اجازه هست بر اساس همین شرع که تقسیم بندی معروفی بین گناهان صغیره و کبیره دارد و بزرگان فراوان حوزوی از جمله مرحوم دستغیب درباره اش کتاب هایی معروف نوشته اند، از این خواهران حزب الله پرسیده شود رفتار خانم حاتمی در کدام یک از فهرست های گناهان کبیره قرار دارد؟»
متن کامل یادداشت دانش رااینجابخوانید.
سیدابوالحسن مختاباد هم یادداشتی در این باره در خبرآنلاین نوشته و در بخشی از آن آورده است: «از روزی که خانم لیلا حاتمی با ژاکوب ۸۴ ساله مصافحه کرده، فضای مجازی و رسانه ای ایران محمل بحثهای موافق و مخالف بسیاری شده است، اما آنچه که منتقدان کمتر به آن توجه کرده اند فلسفه وجودی مصافحه و روبوسی در فرهنگ غربی است و البته مهمتر از آن شرایط اضطراری که در این گونه موارد فرد با آن روبرو می شود.»
متن کامل یادداشت مختاباد رااینجابخوانید.
لیلابهسخنآمد
لیلا حاتمی در تمام مدتی که افراد مختلف درباره اش سخن می گفتند و کارش را قضاوت می کردند، سکوت اختیار کرده بود تا آنکه در یک روز هم توضیح او در مورد روبوسی با رییس جشنواره و هم گفت و گویش با رسانه ای فرانسوی منتشر شد.
او در آن مصاحبه در مورد کارگردان های مورد علاقه اش و وضعیت بازیگران زن در سینمای ایران سخن گفت. متن کامل گفت و گو رااینجابخوانید.
او در توضیح آن ماجرا نوشت: «آقای ژیل ژاکوب که با قریب نود سال سن آخرین سال حضورش در فستیوال را می گذراند باید توضیح دهم که ایشان به علت کهولت و از یاد بردن همه تاکیدات؛ که معمول این سن و سال است؛ ضوابط یادشده را فراموش کرد و اقدام پیشگیرانه من برای دست دادن با ایشان هم موثر واقع نشد. مسلما ایشان برای من حکم پدربزرگ کهنسالی را داشت که میزبان من هم بود.»
متن کامل این سخنان رااینجابخوانید.
با پایان جشنواره کن لیلا حاتمی به سرزمین خود بازخواهد گشت و قطعا با حضورش در فیلم های مختلف موجب با کیفیت تر شدن آثار سینمای ایران خواهد شد، بعید به نظر می رسد در سال های بعد کسی یادی از این حواشی کند و همه لیلای سینمای ایران را به عنوان نخستین داور ایرانی بخش اصلی جشنواره کن به خاطر خواهند آورد.
۵۷۲۴۳