از وزارت آموزش و پرورش که امسال برای روزهای باقی مانده، خط و نشان کشیده تا مراکز آموزش عالی که هر یک ساز خود را می زنند، همیشه هفته های پایانی سال و آغاز سال بعد با این پرسش همراه بوده و هست: «کلاس رفتن تمام / شروع شد؟»؛ پرسشی که همه کشور را تحت تأثیر خود قرار می دهد و پاسخی برای آن نیست!

به فاصله هشت روز مانده تا پایان سال، فضاهای آموزشی به سرگردانی سابقه داری دچار شده اند که رنگ و بوی نوروزی می دهد، ولی تفاوت آن با سال های گذشته این است که امسال کمی زودتر از هر سال دچار آن شده ایم و به نظر دیرتر از همیشه از آن رهایی خواهیم یافت!


نیم نگاهی به تقویم امسال و قیاس آن با تقویم سال های گذشته، نشان می دهد که اگر امروز روز آغاز تعطیلات نوروزی در مدارس و دانشگاه ها باشد، عملا طولانی ترین تعطیلات نوروزی در سال های اخیر را داشته ایم و چه بسا در آستانه طولانی ترین تعطیلات نوروزی کشور در تاریخ نیز باشیم؛ تعطیلاتی بیست و سه روزه!

برای شرح ماجرا ناگزیریم از تعطیلات نوروزی در مدارس و دانشگاه ها شروع کنیم؛ تعطیلاتی که فراگیر همه ارکان جامعه را تحت تأثیر خود قرار می دهد و به نوعی سکان دار آغاز تعطیلات نوروزی و همچنین آغاز سال کاری بعد است؛ اما غالبا زمان ظهور و بروز و پایان یافتن آن مشخص نیست و به ناباورانه تحت تأثیر آرایش روزها در تقویم قرار دارد.

این در حالی است که تقویم نشان می دهد امروز، بیست و یکمین روز اسفند ماه پتانسیل زیادی برای آغاز تعطیلات نوروز ۹۳ در خود نهفته داشت؛ به این صورت که برخی خانواده ها با لحاظ کردن تعطیلی پنجشنبه ها در تقویم آموزشی و موعد آغاز سفرهای نوروزی به فاصله چند روز تا پایان سال، بر این باورند که عملا هفته آتی فرصتی برای کلاس رفتن و دایر بودن و مدارس و دانشگاه ها نیست و چون مخالفتی هم با این باور سراغ ندارند، به خود حق می دهند که ایده شان را قانونی نانوشته برای آغاز تعطیلات بدانند.

این باور البته مورد تأیید برخی مسئولان نیست و حتی مخالفانی دارد؛ هرچند این مخالفت ها اینقدر رقیق بیان می شوند که به گوش کسی نمی رسد، چراکه شاید خود مسئولان هم می دانند، باور عموم را در این باره، نه سخنان ایشان و قوانین، بلکه تقویم می سازد!

علی زرافشان، معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش در این باره می گوید: روزهای فعالیت مدرسه را تقویم برای ما مشخص می کند و بنا بر آن، مدارس تا پایان اسفند دایر هستند و بر اساس روزهای تعطیلی یا غیرتعطیل در تقویم، دانش آموزان موظف اند در کلاس ها حضور پیدا کنند.

وی در پاسخ به اینکه مدارس تا چه روزی در اسفندماه دایر هستند، می گوید: به نظر بنده، نباید اینگونه پرسش ها مطرح شود. باید اجازه داد مردم یاد بگیرند که وظیفه دارند بر پایه تقویمی که دولت اعلام می کند، پیش روند؛ با توجه به اینکه تقویم در اختیار همه مردم است، پس جای پرسش برای این موضوع نمی ماند.

اینکه چرا سخنان یکی از مدیران ارشد وزارت آموزش و پرورش درباره سؤالی که خانواده های حدود دوازده میلیون دانش آموز با آن مواجهند تا این اندازه غیر دقیق و مبهم بیان می شود، چه بسا دلیلی نداشته باشد، جز اینکه مکانیزم های آموزش و پرورش به گونه ای تنظیم شده که عملا اگر دانش آموزی در این روزهای پایان سال غیبت کند، تبعات چندانی متوجه وی نخواهد شد.

اما هرچه آموزش و پرورشی ها در این زمینه دستشان بسته به نظر می رسد و چه بسا ترس از شکست، مانع تلاششان برای به مدرسه کشاندن دانش آموزان در روزهای پایان هر سال شده، در آموزش عالی اوضاع متفاوتی حاکم است؛ آنجا اساتید ابزار قدرتمندی برای جذب دانشجویان به کلاس های درس دارند.

در آموزش عالی، حضور و غیاب اساتید در کنار عواقب سختی که انتظار دانشجویان پر غیبت را می کشد، از یک سو می تواند منجر به دایر شدن کلاس های دانشگاه در روزهای پایانی سال شود و از سوی دیگر، ممکن است ابزاری در دست دانشجویان قرار گرفته و زمینه ساز تعطیلی دانشگاه شود.

کافی است دانشجویی از آغاز ترم غیبت نکرده باشد تا بتواند به سادگی قید حضور در کلاس و دانشگاه را در این روزها بزند که در این صورت یا استاد ترجیح می دهد با وی و امثال وی همراه شده و کلاس را تعطیل کند و یا بر پایه قوانین عمل کرده و مجبور است کلاس را با شمار اندکی پیش برده و در پایان کار، جریمه ای برای غایبان در نظر بگیرد.

البته تعطیلی یا دایر بودن کلاس در مراکز آموزش عالی، برگرفته از عوامل دیگری نیز هست؛ همراهی دیگر اساتید و نوع دانشگاه؛ یعنی در دانشگاه های دولتی ماجرا به یک شکل پیش می رود و در مراکز غیر دولتی، غالبا به گونه ای دیگر رقم می خورد.

بدین ترتیب، موج تعطیلی از مدارس(با حدود دوازده میلیون دانش آموز و جامعه بزرگی از اولیای مدرسه) و دانشگاه ها(با چهار و نیم میلیون دانشجو و جامعه اساتید و کارکنان دانشگاه) به سایر بخش های جامعه تسری یافته و عملا تعطیلات نوروزی به خواسته این بخش کثیر از جمعیت جامعه و تا زمانی که تقویم اجازه بدهد، ادامه خواهد یافت.
از چرایی شکل گیری این تعطیلات که بگذریم، سکوت مسئولان در قبال آن، چه بسا جذاب ترین بخش ماجرا باشد؛ آنجایی که یک بار هم که شده، مسئولان وزارت خانه های آموزش و پرورش و علوم و حتی سایر دولتمردان برای یک بار هم شده، گرد هم نمی آیند تا برای پایان سال تحصیلی پیش از نوروز تصمیم گرفته و هم مردم را از سرگردانی خلاص کنند و هم بنای تخلف از قانون را با تعریف قوانین قابل اجرا در این زمینه، از بین ببرند.